Kos jualan (cost of sales) ialah kos barang yang benar-benar dijual oleh perniagaan: inventori awal campur pembelian bersih, tolak inventori akhir. Angka ini terletak antara jualan dengan untung kasar dalam penyata pendapatan.
Kemahiran ini menjadi pusat bagi inventori dan kos jualan, dan ia muncul dalam setiap set akaun akhir yang perlu anda sediakan.
Apakah maksud setiap baris?
Inventori awal (opening inventory) ialah barang di rak pada permulaan tempoh. Pembelian (purchases) ialah barang yang dibeli untuk dijual semula dalam tempoh itu. Inventori akhir (closing inventory) ialah barang yang belum terjual pada akhir tempoh, dikira dan dinilai.
Dua pelarasan mengubah pembelian. Angkutan masuk (carriage inwards), iaitu kos penghantaran barang ke perniagaan, menambah kos barang, jadi ia ditambah. Pulangan keluar (returns outwards), iaitu barang yang dihantar semula kepada pembekal, mengurangkan apa yang dibeli, jadi ia ditolak.
Cara membinanya, langkah demi langkah
- Mulakan dengan inventori awal.
- Tambah pembelian.
- Tambah angkutan masuk dan tolak pulangan keluar untuk mendapat pembelian bersih.
- Tambah inventori awal dan pembelian bersih untuk mendapat kos barang tersedia untuk dijual.
- Tolak inventori akhir. Hasilnya ialah kos jualan.
- Tolak kos jualan daripada jualan untuk mendapat untung kasar.
Contoh berlangkah
Kedai Pelangi mempunyai angka berikut bagi tahun berakhir 31 Disember 2025, semuanya dalam RM.
| Perkara | RM |
|---|---|
| Jualan | 48,000 |
| Inventori awal | 4,200 |
| Pembelian | 31,800 |
| Pulangan keluar | 1,100 |
| Angkutan masuk | 600 |
| Inventori akhir | 5,300 |
Langkah 1 hingga 3, pembelian bersih: 31,800 + 600 − 1,100 = RM 31,300.
Langkah 4, barang tersedia untuk dijual: 4,200 + 31,300 = RM 35,500.
Langkah 5, kos jualan: 35,500 − 5,300 = RM 30,200.
Langkah 6, untung kasar: 48,000 − 30,200 = RM 17,800.
Semak dari arah lain: 30,200 + 17,800 = 48,000, sama dengan jualan. Kedai itu membeli barang bernilai RM 31,300 tetapi hanya menjual RM 30,200 pada kos, kerana inventori naik RM 1,100 (5,300 − 4,200). Perbezaan antara 31,300 dengan 30,200 juga RM 1,100.
Kesilapan yang perlu dielakkan
Kesilapan lazim ialah menganggap pulangan keluar seperti pembelian dan menambahkannya.
Kerja yang salah: 4,200 + 31,800 + 1,100 + 600 − 5,300 = 32,400
Pelajar nampak angka berkaitan pembelian lalu menambahnya, jadi kos jualan terlalu tinggi.
Ralatnya ialah RM 2,200, iaitu dua kali pulangan RM 1,100: sekali kerana tidak menolaknya dan sekali lagi kerana menambahnya.
Tanya satu soalan mudah bagi setiap perkara: adakah ia menjadikan barang lebih mahal, atau mengambil barang daripada apa yang dibeli? Angkutan masuk menambah kos. Pulangan mengambil barang pergi.
Semak sendiri
Cuba soalan ini di atas kertas, kemudian buka setiap jawapan.
1. Inventori awal RM 2,000, pembelian RM 9,500, inventori akhir RM 2,500. Cari kos jualan.
Tunjuk jawapan
2,000 + 9,500 = 11,500. 11,500 − 2,500 = RM 9,000.
2. Kos jualan ialah RM 18,600 dan jualan RM 27,000. Cari untung kasar.
Tunjuk jawapan
27,000 − 18,600 = RM 8,400.
3. Inventori awal RM 3,500, pembelian RM 22,000, angkutan masuk RM 400, pulangan keluar RM 600 dan kos jualan RM 21,700. Cari inventori akhir.
Tunjuk jawapan
Pembelian bersih: 22,000 + 400 − 600 = 21,800. Barang tersedia: 3,500 + 21,800 = 25,300. Inventori akhir: 25,300 − 21,700 = RM 3,600.
Ke mana selepas ini
Seterusnya, ketahui mengapa seluruh angka pembelian bukan perbelanjaan dalam membezakan pembelian daripada pengiktirafan perbelanjaan. Pelatih double entry dan lejar berguna untuk melihat di mana setiap perkara ini dicatat.
Jika anda boleh mengikuti susun atur tetapi hilang markah apabila soalan memberinya dalam susunan lain, tuisyen Perakaunan dalam talian satu dengan satu membolehkan guru membincangkan percubaan anda sendiri bersama anda.