Anda hanya boleh mengubah nombor besar di hadapan formula, tidak sekali-kali nombor kecil di dalamnya. Nombor kecil menentukan bahan itu, dan nombor besar menyatakan berapa banyak bahan itu bertindak balas.
Ramai pelajar tahu peraturan ini tetapi tetap melanggarnya apabila persamaan tidak mahu seimbang. Mengubah subskrip terasa seperti jalan pintas, tetapi ia menukar satu bahan kepada bahan lain dan persamaan itu tidak lagi benar.
Mengapa mengubah subskrip menimbulkan masalah?
Anggap H₂O sebagai resipi tetap: dua atom hidrogen bercantum dengan satu atom oksigen, iaitu air. H₂O₂ mempunyai dua atom oksigen dan ialah sebatian berbeza dengan sifat berbeza. Sebanyak mana pun anda mengira, kedua-duanya tidak akan menjadi bahan yang sama.
| Ditulis sebagai | Maksudnya | Bahan yang sama seperti H₂O? |
|---|---|---|
| H₂O | 1 molekul air | Ya |
| 2H₂O | 2 molekul air | Ya, ada dua molekul |
| H₂O₂ | 1 molekul sebatian berbeza | Tidak |
Pelatih penaakulan persamaan seimbang mengekalkan setiap subskrip dan menunjukkan kiraan atom, satu tempat yang selamat untuk melatih tabiat ini. Guru mol dan nisbah persamaan kemudian menggunakan persamaan seimbang untuk menunjukkan mengapa pekali penting dalam pengiraan.
Contoh berlangkah 1: persamaan pendek
Soalan. Seimbangkan: Mg + O₂ → MgO.
Penyelesaian yang silap. Belah kiri mempunyai 2 atom oksigen dan belah kanan mempunyai 1. Pelajar menukar MgO kepada MgO₂ supaya kedua-dua belah mempunyai 2 atom oksigen. Kiraannya sepadan, tetapi MgO₂ bukan magnesium oksida, jadi persamaan itu salah.
Penyelesaian yang dibetulkan. Bina jadual atom dan ubah pekali sahaja.
| Unsur | Kiri | Kanan (MgO) |
|---|---|---|
| Mg | 1 | 1 |
| O | 2 | 1 |
Oksigen kurang di sebelah kanan, jadi letakkan 2 di hadapan MgO. Kini belah kanan mempunyai 2 O dan 2 Mg, jadi magnesium kurang di sebelah kiri. Letakkan 2 di hadapan Mg.
2Mg + O₂ → 2MgO
| Unsur | Kiri | Kanan |
|---|---|---|
| Mg | 2 | 2 |
| O | 2 | 2 |
Contoh berlangkah 2: persamaan yang memerlukan rancangan
Soalan. Seimbangkan: C₃H₈ + O₂ → CO₂ + H₂O.
Mulakan dengan unsur yang terdapat dalam satu bahan sahaja pada setiap belah, dan tinggalkan oksigen hingga akhir kerana ia terdapat dalam dua hasil.
- Karbon. Belah kiri mempunyai 3 C, jadi letakkan 3 di hadapan CO₂. Belah kanan kini mempunyai 3 C.
- Hidrogen. Belah kiri mempunyai 8 H, jadi letakkan 4 di hadapan H₂O, yang memberi 4 × 2 = 8 H di sebelah kanan.
- Oksigen. Belah kanan kini mempunyai 3 × 2 = 6 daripada CO₂ dan 4 × 1 = 4 daripada H₂O, jumlahnya 10 O. Belah kiri ada O₂, jadi letakkan 5 di hadapannya untuk mendapat 10 O.
C₃H₈ + 5O₂ → 3CO₂ + 4H₂O
| Unsur | Kiri | Kanan |
|---|---|---|
| C | 3 | 3 |
| H | 8 | 8 |
| O | 10 | 10 |
Semakan. Formula sama seperti yang diberi, dan setiap jumlah sepadan. Hanya pekali yang ditambah.
Rutin yang memelihara subskrip
- Salin formula sekali dan jangan tulis semula. Tulis persamaan dengan ruang kosong di hadapan setiap formula untuk pekali.
- Lukis jadual atom. Satu baris bagi setiap unsur, satu lajur bagi setiap belah.
- Mulakan dengan unsur yang terdapat sekali pada setiap belah. Tinggalkan unsur bebas seperti O₂ atau H₂ hingga akhir.
- Ubah satu pekali pada satu masa dan kemas kini jadual. Ini menunjukkan perubahan mana yang menyebabkan kesan mana.
- Akhiri dengan kiraan semula penuh daripada persamaan akhir. Jangan bergantung pada baris terakhir kerja anda.
Jika pecahan muncul, contohnya 3/2 O₂, darabkan semua pekali dengan 2 untuk menghapuskannya. Pastikan set akhir tiada faktor sepunya, jadi 4, 2, 4 dikurangkan kepada 2, 1, 2.
Semak kendiri
1. Seimbangkan: Na + Cl₂ → NaCl.
Tunjukkan jawapan
Klorin: belah kiri ada 2 Cl, belah kanan ada 1, jadi letakkan 2 di hadapan NaCl. Kini natrium ialah 1 di kiri dan 2 di kanan, jadi letakkan 2 di hadapan Na.
2Na + Cl₂ → 2NaCl. Na 2 = 2 dan Cl 2 = 2.
2. Seimbangkan: CH₄ + O₂ → CO₂ + H₂O.
Tunjukkan jawapan
Karbon sudah 1 dan 1. Hidrogen: belah kiri ada 4, jadi letakkan 2 di hadapan H₂O. Oksigen di kanan ialah 2 + 2 = 4, jadi letakkan 2 di hadapan O₂.
CH₄ + 2O₂ → CO₂ + 2H₂O. C 1 = 1, H 4 = 4, O 4 = 4.
3. Seorang pelajar mengimbangkan N₂ + H₂ → NH₃ dengan menulis N₂ + H₂ → N₂H₂. Terangkan dalam satu atau dua ayat mengapa ini tidak dibenarkan, kemudian seimbangkan persamaan itu dengan betul.
Tunjukkan jawapan
N₂H₂ ialah bahan yang berbeza daripada ammonia, NH₃, jadi persamaan itu tidak lagi menerangkan tindak balas yang diberi. Hanya pekali boleh diubah.
Nitrogen: letakkan 2 di hadapan NH₃, yang memberi 2 N dan 6 H di kanan. Letakkan 3 di hadapan H₂ untuk mendapat 6 H di kiri.
N₂ + 3H₂ → 2NH₃. N 2 = 2 dan H 6 = 6.
Langkah seterusnya
Pelajaran mengimbangkan atom tanpa mengubah subskrip membina tabiat jadual atom, dan menyemak persamaan seimbang secara bebas memberi rutin untuk baris akhir. Apabila persamaan anda sudah boleh dipercayai, halaman bantuan nisbah mol menunjukkan cara menggunakannya dalam pengiraan, dan halaman latihan asli Kimia mempunyai soalan campuran.
Jika anda faham peraturannya tetapi masih mencapai subskrip apabila tertekan, guru boleh memerhati sepuluh saat pertama anda pada sesuatu persamaan dan menunjukkan tabiat yang mencetuskannya. Itulah semakan penaakulan yang kami tawarkan dalam tuisyen Kimia dalam talian satu dengan satu.