Penyata kedudukan kewangan menyenaraikan apa yang dimiliki dan dihutang oleh perniagaan pada satu tarikh, dan menunjukkan bahawa aset bersih sama dengan modal. Ia muncul dalam hampir setiap soalan pedagang tunggal selepas penyata pendapatan, dan pemeriksa mengharapkan tajuk, susunan dan jumlah yang betul.
Pelajaran ini menyambung penyediaan penyata pendapatan dan berada dalam penyata pedagang tunggal. Kita mengekalkan perniagaan yang sama, Hasnah Home Supplies, supaya untung RM17,000 dibawa terus ke sini.
Apakah susun aturnya, dan mengapa begitu?
Susun atur bergerak daripada item yang paling lama kekal kepada yang paling singkat, kemudian menolak apa yang dihutang.
- Aset bukan semasa: kos, susut nilai terkumpul dan nilai buku bersih.
- Aset semasa: inventori, belum terima (tolak elaun), bayaran terdahulu, bank dan tunai.
- Liabiliti semasa: belum bayar, akruan dan sebarang overdraf.
- Liabiliti bukan semasa: pinjaman yang perlu dijelaskan selepas lebih setahun.
- Modal: modal awal tambah untung, tolak ambilan.
Aset bersih ialah jumlah aset tolak semua liabiliti. Angka itu mesti sama dengan modal akhir.
Bagaimana membinanya langkah demi langkah?
- Kumpulkan baki akhir dan pelarasan akhir tahun.
- Tunjukkan aset bukan semasa pada kos, tolak susut nilai terkumpul dan bawa nilai buku bersih.
- Tunjukkan belum terima bersih daripada elaun, dan masukkan bayaran terdahulu sebagai aset semasa.
- Senaraikan liabiliti semasa, termasuk akruan, dan jumlahkannya.
- Tambah bahagian modal dan bandingkan dengan aset bersih.
Contoh berlangkah
Baki ini daripada Hasnah Home Supplies pada 31 Disember 2025 (semuanya dalam RM).
| Perkara | RM |
|---|---|
| Peralatan kedai pada kos | 30,000 |
| Susut nilai terkumpul peralatan kedai | 12,500 |
| Inventori akhir | 9,000 |
| Belum terima perdagangan | 8,000 |
| Elaun hutang tidak boleh dipulihkan | 400 |
| Sewa dibayar terdahulu | 1,200 |
| Bank | 6,400 |
| Tunai | 300 |
| Belum bayar perdagangan | 5,300 |
| Elektrik belum dibayar | 300 |
| Pinjaman bank (perlu dijelaskan dalam 4 tahun) | 10,000 |
| Modal awal | 15,500 |
| Ambilan | 6,100 |
| Untung bagi tahun itu (daripada penyata pendapatan) | 17,000 |
Langkah 1, aset bukan semasa: 30,000 − 12,500 = 17,500.
Langkah 2, aset semasa: belum terima ialah 8,000 − 400 = 7,600. Kemudian 9,000 + 7,600 + 1,200 + 6,400 + 300 = 24,500.
Langkah 3, liabiliti semasa: 5,300 + 300 = 5,600. Modal kerja ialah 24,500 − 5,600 = 18,900.
Langkah 4, susun penyata.
| Hasnah Home Supplies: Penyata kedudukan kewangan pada 31 Disember 2025 | RM | RM |
|---|---|---|
| Aset bukan semasa: Peralatan kedai (30,000 − 12,500) | 17,500 | |
| Inventori | 9,000 | |
| Belum terima perdagangan (8,000 − 400) | 7,600 | |
| Bayaran terdahulu | 1,200 | |
| Bank | 6,400 | |
| Tunai | 300 | |
| Aset semasa | 24,500 | |
| Jumlah aset | 42,000 | |
| Belum bayar perdagangan | 5,300 | |
| Akruan | 300 | |
| Liabiliti semasa | (5,600) | |
| Pinjaman bank | (10,000) | |
| Aset bersih | 26,400 | |
| Modal: Modal awal | 15,500 | |
| Tambah: Untung bagi tahun itu | 17,000 | |
| 32,500 | ||
| Tolak: Ambilan | (6,100) | |
| Modal akhir | 26,400 |
Semak: 17,500 + 24,500 = 42,000. Kemudian 42,000 − 5,600 − 10,000 = 26,400. Di sebelah modal, 15,500 + 17,000 − 6,100 = 26,400, jadi kedua-dua separuh itu sepadan.
Apakah kesilapan yang menjerat pelajar?
Kesilapan lazim ialah menunjukkan belum terima pada 8,000 dan meletakkan elaun 400 di kalangan liabiliti.
Susun atur yang salah: belum terima 8,000 dalam aset semasa, elaun 400 disenaraikan antara liabiliti semasa.
Aset semasa menjadi 24,900, jumlah aset 42,400 dan liabiliti semasa 6,000.
Aset bersih masih 42,400 − 6,000 − 10,000 = 26,400, jadi penyata sepadan di bahagian bawah dan kesilapan itu tersembunyi. Elaun bukan hutang kepada sesiapa. Ia anggaran yang merendahkan nilai belum terima, jadi ia ditolak daripadanya: 8,000 − 400 = 7,600. Menunjukkannya sebagai liabiliti melebihkan jumlah aset dan liabiliti semasa sebanyak 400, yang menjejaskan markah persembahan dan mengubah nisbah.
Semak kendiri
Cuba di atas kertas dahulu, kemudian buka setiap jawapan.
1. Kos peralatan RM12,000 dan susut nilai terkumpul RM4,500. Apakah yang ditunjukkan bagi aset bukan semasa?
Lihat jawapan
12,000 − 4,500 = RM7,500 nilai buku bersih.
2. Aset semasa ialah inventori RM2,800, belum terima RM3,100, bank RM900. Liabiliti semasa ialah belum bayar RM2,000 dan akruan RM200. Cari modal kerja.
Lihat jawapan
Aset semasa = 2,800 + 3,100 + 900 = 6,800. Liabiliti semasa = 2,000 + 200 = 2,200. Modal kerja = 6,800 − 2,200 = RM4,600.
3. Modal awal RM9,000, untung RM5,200 dan ambilan RM3,000. Apakah modal akhir yang patut dipaparkan?
Lihat jawapan
9,000 + 5,200 − 3,000 = RM11,200.
Semak: 14,200 − 3,000 = 11,200.
Ke mana pelajaran ini membawa anda seterusnya?
Angka ambilan dalam bahagian modal wajar mendapat pelajarannya sendiri, kerana di situlah untung dan modal paling kerap dikelirukan: lihat mengambil kira ambilan secara berasingan daripada belanja. Anda boleh membina semula setiap baris penyata dengan pelatih catatan dua kali dan lejar, dan mencuba set latihan campuran apabila susun atur terasa lancar.
Jika susunan tajuk masih memperlahankan anda dalam peperiksaan, itulah tabiat yang guru kami bantu baiki dalam tuisyen Perakaunan dalam talian satu dengan satu.