Grid pewarisan menunjukkan setiap cara gamet dua ibu bapa boleh bergabung. Anda menulis gamet seorang ibu atau bapa di sepanjang baris pertama, gamet yang seorang lagi di sepanjang lajur pertama, dan setiap petak menunjukkan satu genotip anak yang mungkin. Soalan kemudian meminta genotip, fenotip, nisbah atau kebarangkalian.
Pelajaran ini menggunakan istilah daripada membezakan gen, alel dan kromosom dan terus menyumbang kepada mengasingkan genotip daripada fenotip.
Mengapakah grid berfungsi?
Setiap ibu bapa menurunkan satu alel bagi gen itu dalam setiap gamet, dan persenyawaan berlaku secara rawak. Jika ibu bapa mempunyai dua alel berbeza, separuh gamet membawa satu alel dan separuh lagi membawa alel yang lain. Grid menyenaraikan setiap pasangan dengan berat yang sama, jadi petak-petak menunjukkan peluang bagi setiap genotip.
Cara membina grid, langkah demi langkah
- Pilih huruf dan nyatakan maksudnya. Gunakan huruf besar untuk alel dominan dan huruf kecil yang sama untuk alel resesif, contohnya R (ungu) dan r (putih).
- Tulis genotip ibu bapa. Contohnya, Rr × Rr.
- Tulis gamet setiap ibu bapa. Satu jenis gamet bagi setiap alel. Rr memberi R dan r. RR hanya memberi R, dan rr hanya memberi r.
- Lukis grid dengan gamet seorang ibu bapa di sepanjang baris pertama dan gamet yang seorang lagi di sepanjang lajur pertama.
- Isi setiap petak dengan dua alel yang bertemu, tulis huruf besar dahulu (Rr, bukan rR).
- Baca keputusan. Kira genotip, kemudian nyatakan fenotip.
Contoh berlangkah
Sebuah tumbuhan rekaan berbunga ungu (alel R, dominan) atau putih (alel r, resesif). Dua tumbuhan ungu, kedua-duanya bergenotip Rr, dikacukkan. Cari nisbah genotip dan fenotip.
Ibu bapa: Rr × Rr.
Gamet: setiap ibu bapa menghasilkan R dan r.
| R | r | |
|---|---|---|
| R | RR | Rr |
| r | Rr | rr |
Genotip: 1 RR : 2 Rr : 1 rr.
Fenotip: RR dan Rr berwarna ungu, jadi terdapat 3 ungu berbanding 1 putih.
Kebarangkalian anak berbunga putih: 1 petak daripada 4, iaitu 1/4 atau 25%.
Semakan: 1 + 2 + 1 = 4 petak, dan 3 + 1 = 4. Pecahan menjumlah 4/4.
Kini kacukkan tumbuhan heterozigus dengan tumbuhan putih, Rr × rr. Gamet bagi yang pertama ialah R dan r, dan bagi yang kedua hanya r. Petaknya ialah Rr, rr, Rr dan rr, jadi nisbahnya 1 Rr : 1 rr, atau 1 ungu berbanding 1 putih, dengan kebarangkalian 1/2 bagi setiap satu.
Kesilapan yang perlu dielakkan
Kesilapan biasa ialah menulis keseluruhan genotip ibu bapa sebagai label gamet, contohnya Rr sebagai satu label lajur.
Grid yang salah: baris pertama berlabel “Rr”, lajur pertama berlabel “Rr”, petak diisi dengan RrRr.
Setiap petak kini mengandungi empat alel, yang tidak dimiliki oleh mana-mana anak, dan bilangan hasil menjadi salah.
Pembetulannya ialah memecahkan genotip dahulu. Gamet mengandungi satu alel bagi gen itu, jadi Rr menjadi dua label, R dan r. Setiap petak kemudian mengandungi tepat dua huruf, satu daripada setiap ibu bapa.
Semak sendiri
1. Kedua-dua ibu bapa bergenotip Rr. Nyatakan kebarangkalian anak bergenotip Rr.
Tunjuk jawapan
Grid mempunyai RR, Rr, Rr dan rr. Dua daripada empat petak ialah Rr, jadi kebarangkalian ialah 2/4 = 1/2.
2. Kacukkan RR dengan rr. Nyatakan genotip dan fenotip semua anak.
Tunjuk jawapan
Gamet hanya R dan hanya r, jadi setiap petak ialah Rr. Semua anak bergenotip Rr dan semuanya ungu.
3. Tumbuhan ungu dikacukkan dengan tumbuhan putih dan menghasilkan sebilangan anak putih. Apakah genotip ibu bapa yang ungu?
Tunjuk jawapan
Anak putih ialah rr, jadi ia menerima r daripada setiap ibu bapa. Ibu bapa yang ungu mesti membawa r di samping R, jadi genotipnya Rr.
Ke mana selepas ini
Seterusnya, pelajari cara mengasingkan genotip daripada fenotip supaya label yang anda tulis di bawah setiap grid betul. Papan model pewarisan membolehkan anda membina semula kacukan dalam model rekaan, dan papan pokok kebarangkalian dan pengiraan menunjukkan hasil yang sama sebagai laluan.
Guru dalam tuisyen Biologi dalam talian satu dengan satu boleh memberi kacukan baharu untuk disediakan sehingga langkah pertama menjadi automatik.