Set ini meliputi lima kemahiran: mengasingkan patogen, penularan dan simptom, menerangkan pertahanan sawar, memodelkan respons imun, menghuraikan data vaksinasi, dan menerangkan rintangan sebagai pemilihan. Buat soalan mengikut susunan, kerana ia bergerak daripada yang lebih mudah kepada yang lebih sukar.
Tulis jawapan penuh untuk setiap soalan sebelum membuka jalan kerja. Semua data ialah rekaan untuk latihan, dan ini hanya ulang kaji sains. Catat setiap kesilapan dalam log kesilapan dan baris ujian semula.
Soalan
S1. Nyatakan maksud patogen.
Show answer
Patogen ialah organisma yang menyebabkan penyakit. Contohnya bakteria, virus dan parasit.
S2. Denggi disebabkan oleh virus dan dirambatkan melalui gigitan nyamuk. Kenal pasti patogen dan vektor.
Show answer
Patogennya ialah virus. Vektornya ialah nyamuk, yang membawa virus dari seorang ke seorang lain tetapi bukan punca penyakit itu.
S3. Asingkan kepada laluan penularan atau simptom: (a) titisan batuk yang disedut, (b) demam, (c) minum air tercemar, (d) ruam.
Show answer
(a) Laluan penularan. (b) Simptom. (c) Laluan penularan. (d) Simptom.
S4. Terangkan bagaimana mukus dan silia dalam saluran udara mengurangkan peluang bakteria sampai ke peparu.
Show answer
Mukus melekit, jadi bakteria terperangkap di dalamnya. Silia menggerakkan mukus ke atas, menjauhi peparu, jadi bakteria yang terperangkap dibawa keluar.
S5. Terangkan mengapa luka pada kulit menjadikan jangkitan lebih berkemungkinan, dan mengapa bakteria yang tertelan sering dimusnahkan.
Show answer
Kulit yang utuh ialah sawar, dan luka memecahkannya, jadi patogen boleh masuk. Bakteria yang tertelan sampai ke perut, tempat asid hidroklorik memberi pH sangat rendah yang membunuh banyak daripadanya.
S6. Terangkan mengapa antibodi yang dihasilkan terhadap satu patogen tidak melindungi terhadap patogen yang berbeza.
Show answer
Antibodi mengikat satu antigen tertentu. Patogen yang berbeza mempunyai antigen yang berbeza, jadi antibodi itu tidak muat.
S7. Jadual menunjukkan kepekatan antibodi selepas dua kali pendedahan kepada patogen yang sama. Data ialah rekaan.
| Hari | Kepekatan antibodi (unit sebarangan) |
|---|---|
| 0 (pendedahan pertama) | 0 |
| 12 | 18 (puncak) |
| 42 (pendedahan kedua) | 3 |
| 46 | 135 (puncak) |
Bandingkan kedua-dua respons menggunakan angka, dan terangkan perbezaannya.
Show answer
Masa ke puncak: pertama 12 hari, kedua 4 hari (hari 42 hingga hari 46). Ketinggian puncak: 18 dan 135 unit. 135 ÷ 18 = 7.5, jadi puncak kedua 7.5 kali lebih tinggi. Semakan: 18 × 7.5 = 135.
Penerangan: sel memori yang terbentuk selepas pendedahan pertama mengenali antigen dengan cepat, jadi lebih banyak antibodi dihasilkan lebih awal.
S8. Satu tinjauan kelas ialah rekaan. Antara 500 pelajar divaksin, 5 dijangkiti satu penyakit. Antara 500 pelajar tidak divaksin, 40 dijangkiti. Beri kedua-dua peratusan dan bandingkan.
Show answer
Divaksin: 5 ÷ 500 = 1%. Tidak divaksin: 40 ÷ 500 = 8%. Kumpulan tidak divaksin mempunyai kadar kes 8 kali ganda. Semakan: 1 × 8 = 8. Lima pelajar divaksin masih dijangkiti, jadi vaksin tidak menghalang setiap kes.
S9. Seorang pelajar berkata: “Jadual ini membuktikan vaksin ialah satu-satunya sebab kumpulan berbeza.” Cadangkan mengapa ini mungkin terlalu kuat.
Show answer
Jadual menunjukkan perbezaan tetapi bukan puncanya. Kedua-dua kumpulan mungkin berbeza dalam umur, pendedahan terdahulu atau faktor lain. Kenyataan yang berhati-hati ialah lebih sedikit pelajar divaksin dijangkiti.
S10. Satu kultur mempunyai 500 bakteria, dan 1 membawa alel rintangan. Antibiotik membunuh semua bakteria tidak rintang, dan yang hidup menggandakan diri setiap jam. Berapa bakteria selepas 6 jam, dan proses apa yang menerangkannya?
Show answer
6 kali penggandaan: 2⁶ = 64. Bermula daripada 1, terdapat 64 bakteria. Semakan: 1, 2, 4, 8, 16, 32, 64.
Prosesnya ialah pemilihan semula jadi. Alel rintangan sudah ada secara kebetulan, antibiotik memilihnya, dan yang hidup membiak dan mewariskan alel itu.
Jika anda salah menjawab
| Jenis kesilapan | Soalan | Ulang |
|---|---|---|
| Bercampur patogen, vektor, laluan atau simptom | S1 hingga S3 | Bezakan penularan patogen daripada simptom penyakit |
| Memberi nama tetapi tiada mekanisme untuk sawar | S4, S5 | Terangkan pertahanan sawar |
| Keliru antara antibodi, antigen atau sel memori | S6, S7 | Model respons imun pada tahap sukatan pelajaran |
| Mendakwa berlebihan atau melangkau peratusan | S8, S9 | Tafsir bukti vaksinasi secara deskriptif |
| Menulis bakteria menyesuaikan diri atau terbiasa | S10 | Bincang rintangan antimikrob tanpa nasihat rawatan |
Selepas mengulang pelajaran, cuba soalan yang sepadan sekali lagi beberapa hari kemudian tanpa melihat jawapan.
Ke mana seterusnya?
Kembali ke gambaran keseluruhan topik untuk seluruh laluan belajar. Pelajar yang mahu guru menyemak penerangan bertulis mereka soalan demi soalan boleh melihat cara kami bekerja dalam tuisyen Biologi satu dengan satu dalam talian.