Buah pinggang berfungsi dalam dua peringkat: pertama ia menapis isi padu plasma darah yang besar mengikut saiz, kemudian ia mengambil semula bahan berguna, dan apa yang tinggal menjadi air kencing. Idea itu lebih penting daripada label, dan ia muncul dalam soalan tentang glukosa, urea dan air.
Kemahiran ini mengikuti membezakan perkumuhan daripada egesi, kerana urea ialah bahan buangan yang dibuang oleh buah pinggang. Ia menyediakan idea kawalan dalam suap balik negatif.
Bagaimana penurasan berfungsi?
Darah memasuki setiap buah pinggang di bawah tekanan. Tekanan itu memaksa air dan molekul kecil keluar daripada darah ke dalam tubul. Cecair ini dipanggil hasil turasan (filtrate).
Molekul kecil melaluinya: air, glukosa, garam (ion), asid amino dan urea. Molekul besar dan sel kekal dalam darah: protein dan sel darah merah terlalu besar untuk penapis. Penurasan bergantung pada saiz, bukan kegunaan, jadi bahan berguna dan bahan buangan kedua-duanya meninggalkan darah pada peringkat ini.
Bagaimana penyerapan semula terpilih berfungsi?
Semasa hasil turasan mengalir di sepanjang tubul, badan mengambil semula apa yang diperlukan. Semua glukosa diserap semula ke dalam darah, bersama asid amino, kebanyakan air dan sebahagian garam. Sebahagiannya memerlukan pengangkutan aktif, yang menggunakan tenaga, kerana bahan itu bergerak melawan kecerunan kepekatan.
Urea tidak diserap semula dengan cara yang sama, jadi ia kekal dalam tubul dan keluar dalam air kencing. Jumlah air dan garam yang diserap semula boleh berubah, dan begitulah badan melaras isi padu dan kepekatan air kencing.
Contoh berlangkah
Sebuah buah pinggang model menghasilkan 150 dm³ hasil turasan dalam sehari dan 1.5 dm³ air kencing. Nombor ini direka untuk melatih idea dan bukan nilai purata bagi seseorang. Berapakah peratusan isi padu hasil turasan yang diserap semula?
Langkah 1: cari isi padu yang diserap semula. 150 − 1.5 = 148.5 dm³.
Langkah 2: bahagikan dengan isi padu hasil turasan. 148.5 ÷ 150 = 0.99.
Langkah 3: tukar kepada peratus. 0.99 × 100 = 99%.
Semakan: 1.5 ialah 1% daripada 150 (150 ÷ 100 = 1.5), jadi air kencing ialah 1% dan yang diserap semula ialah 99% yang lain.
Sekarang andaikan hasil turasan model mengandungi 5.0 unit glukosa dalam satu sampel dan air kencing model tidak mengandunginya. Glukosa itu ditapis, kemudian semuanya diserap semula secara terpilih, jadi ia tidak pernah sampai ke air kencing.
Kesilapan yang perlu diawasi
Kesilapan lazim ialah mengatakan bahawa buah pinggang hanya menapis keluar bahan buangan, seolah-olah ia memilih urea pada mulanya.
Jawapan yang salah: “Penurasan membuang urea dan mengekalkan glukosa dalam darah.”
Ini terlepas hakikat bahawa glukosa memang masuk ke dalam hasil turasan. Penapis mengasingkan mengikut saiz, bukan kegunaan.
Pembetulannya ialah memberikan kedua-dua peringkat. “Molekul kecil termasuk glukosa dan urea ditapis keluar daripada darah. Glukosa kemudian diserap semula secara terpilih, manakala urea kekal dalam air kencing.” Itulah urutan yang dicari oleh pemeriksa.
Semak diri anda
Cuba soalan ini, kemudian buka setiap jawapan.
1. Namakan satu bahan yang terlalu besar untuk masuk ke dalam hasil turasan.
Lihat jawapan
Protein (atau sel darah merah). Ia terlalu besar untuk melalui penapis dan kekal dalam darah.
2. Dalam satu model, 200 dm³ hasil turasan menghasilkan 2 dm³ air kencing. Berapakah peratusan yang diserap semula?
Lihat jawapan
200 − 2 = 198 dm³ diserap semula. 198 ÷ 200 = 0.99, jadi 99%. Semakan: 2 ialah 1% daripada 200.
3. Mengapa penyerapan semula glukosa secara terpilih memerlukan tenaga?
Lihat jawapan
Glukosa diambil semula ke dalam darah melalui pengangkutan aktif, yang boleh menggerakkan bahan melawan kecerunan kepekatan dan oleh itu memerlukan tenaga daripada respirasi.
Ke mana selepas ini
Buah pinggang ialah satu organ dengan satu tugas. Seterusnya, tafsirkan gelung suap balik negatif untuk melihat corak kawalan am yang digunakan badan di mana-mana. Jika penerangan dua peringkat ini masih goyah apabila ayat soalan berubah, guru kami boleh membinanya semula dalam tuisyen Biologi dalam talian secara satu dengan satu.