Untuk menjejak komponen makanan, ikutinya organ demi organ dan nyatakan apa berlaku kepadanya di setiap organ: perubahan mekanikal, perubahan kimia atau pergerakan. Soalan peperiksaan kerap memilih satu nutrien, seperti kanji atau protein, dan meminta anda menerangkan perjalanannya.
Kemahiran ini membuka pemakanan dan pencernaan manusia. Setiap pelajaran seterusnya memperincikan satu peringkat laluan yang anda bina di sini.
Apakah yang berlaku kepada makanan di setiap organ?
Pencernaan ada dua bahagian. Pencernaan mekanikal memecahkan makanan kepada kepingan kecil tanpa mengubah molekul, misalnya mengunyah atau mengisar. Pencernaan kimia menggunakan enzim untuk memecahkan molekul besar yang tidak larut kepada molekul kecil yang larut.
| Organ | Peranan utama untuk makanan | Pencernaan kimia? |
|---|---|---|
| Mulut | Mengunyah; air liur dengan amilase | Kanji kepada maltosa bermula |
| Esofagus | Peristalsis menolak makanan ke bawah | Tidak |
| Perut | Mengisar; asid; pepsin | Pencernaan protein bermula |
| Hati dan pundi hempedu | Hempedu dihasilkan dan disimpan, kemudian dibebaskan ke usus kecil | Hempedu mengemulsikan lemak tetapi bukan enzim |
| Pankreas | Membebaskan amilase, protease dan lipase ke usus kecil | Ya, enzim datang dari sini |
| Usus kecil | Pencernaan akhir; penyerapan hasil | Ya |
| Usus besar | Menyerap air | Tidak |
| Rektum dan dubur | Menyimpan dan menyingkirkan najis (egesi) | Tidak |
Contoh berlangkah
Data direka dan contoh ini ialah model laluan. Seorang pelajar makan sekeping keju. Jejak protein di dalamnya.
Langkah 1, mulut: gigi memotong dan mengisar keju. Ini mekanikal sahaja. Air liur tidak mempunyai enzim yang mencerna protein.
Langkah 2, esofagus: peristalsis menolak makanan ke perut. Tiada pencernaan.
Langkah 3, perut: otot mengisar makanan. Pepsin, sejenis protease, mula memecahkan protein kepada rantai yang lebih pendek. Asid perut memberi pH rendah yang diperlukan oleh pepsin.
Langkah 4, usus kecil: protease daripada pankreas dan dinding usus menyelesaikan kerja itu. Hasil akhirnya ialah asid amino.
Langkah 5, penyerapan: asid amino kecil dan larut. Ia melalui dinding usus kecil masuk ke dalam darah.
Jawapan lengkap menamakan organ, enzim dan hasil pada setiap peringkat yang mempunyai pencernaan kimia.
Kesilapan yang perlu diawasi
Kesilapan lazim ialah mengatakan kanji dicerna di perut kerana “perut mencerna makanan”.
Jawapan yang salah: “Kanji dicerna oleh amilase di dalam perut kemudian diserap.”
Amilase dalam air liur memulakan pencernaan kanji di mulut. Ia berhenti berfungsi dalam asid perut yang kuat. Pencernaan kanji disempurnakan di usus kecil oleh amilase pankreas dan kemudian enzim pada dinding usus.
Pembetulannya ialah menetapkan tugas setiap organ sebelum anda memerlukannya.
Tanya “enzim apa yang ada di organ ini, dan makanan mana yang diubah olehnya?” Perut: protein. Mulut dan usus kecil: kanji. Usus kecil: ketiga-tiga kumpulan makanan.
Semak diri anda
Cuba tanpa nota, kemudian buka setiap jawapan.
1. Nyatakan di mana pencernaan kanji bermula dan namakan enzimnya.
Lihat jawapan
Ia bermula di mulut. Enzimnya ialah amilase dalam air liur, yang memecahkan kanji kepada maltosa.
2. Seorang pelajar berkata, “Usus besar mencerna serabut dan menyerap makanan yang dicerna.” Betulkan dalam satu ayat.
Lihat jawapan
Pencernaan dan penyerapan makanan yang dicerna terutamanya berlaku di usus kecil. Usus besar terutamanya menyerap air, dan bahan tidak tercerna yang tinggal disingkirkan sebagai najis.
3. Lemak dalam hidangan dipecahkan kepada dua hasil. Namakan enzim dan hasilnya, dan nyatakan cecair yang membantu dahulu.
Lihat jawapan
Hempedu mengemulsikan lemak menjadi titisan kecil. Lipase kemudian mencernanya menjadi asid lemak dan gliserol.
Langkah seterusnya
Seterusnya, mantapkan corak tiga bahagian dengan menghubungkan enzim dengan substrat dan hasilnya. Kemudian uji laluan itu dalam set latihan pemakanan dan pencernaan manusia. Penjelajah siratan makanan dan aliran tenaga menunjukkan tabiat yang sama: mengikuti satu bahan dan menyemak maksud setiap anak panah.
Jika anda boleh menghafal laluan tetapi kehilangan markah apabila soalan meminta satu nutrien sahaja, itulah corak yang boleh dikesan oleh guru dalam tuisyen Biologi dalam talian secara satu dengan satu.