Dalam peruntukan pasaran (market allocation), harga menyesuaikan diri sehingga kuantiti diminta sama dengan kuantiti ditawarkan. Dalam senario kawalan harga (price control), pihak berkuasa menetapkan harga maksimum atau minimum, dan kuantiti tidak lagi sepadan. Soalan peperiksaan memberikan jadual atau gambar rajah dan meminta anda menyatakan situasi yang mana satu dan apa akibatnya.
Pelajaran ini tergolong dalam pengkhususan dan peruntukan dan menyambung ke penawaran dan keseimbangan.
Bagaimana membezakan kedua-dua situasi?
Cari keseimbangan dahulu: harga yang menjadikan kuantiti diminta sama dengan kuantiti ditawarkan. Kemudian semak harga yang sebenarnya digunakan.
- Harga sama dengan keseimbangan: peruntukan pasaran, tiada kekurangan atau lebihan.
- Harga di bawah keseimbangan melalui peraturan: harga maksimum, maka timbul kekurangan.
- Harga di atas keseimbangan melalui peraturan: harga minimum, maka timbul lebihan.
Huraikan apa yang ditunjukkan model, dan jangan masukkan pendapat tentang sama ada peraturan itu baik atau buruk kecuali soalan meminta penilaian berasaskan bukti.
Contoh berlangkah
Pasaran tepung rekaan di Kampung Seri mempunyai jadual mingguan berikut.
| Harga sekilogram (RM) | Kuantiti diminta (kg) | Kuantiti ditawarkan (kg) |
|---|---|---|
| 2 | 80 | 20 |
| 3 | 70 | 40 |
| 4 | 60 | 60 |
| 5 | 50 | 80 |
| 6 | 40 | 100 |
Langkah 1, keseimbangan. Pada RM4, kedua-dua kuantiti ialah 60 kg. Harga pasaran ialah RM4.
Langkah 2, harga maksimum RM3. Pada RM3, pembeli mahu 70 kg dan penjual menawarkan 40 kg.
Langkah 3, kekurangan. 70 − 40 = 30 kg. Hanya 40 kg yang sebenarnya dijual, kerana penjual tidak akan membekal lebih pada harga itu.
Langkah 4, harga minimum RM5. Pembeli mahu 50 kg dan penjual menawarkan 80 kg. Lebihannya ialah 80 − 50 = 30 kg, dan hanya 50 kg boleh dijual.
Langkah 5, tulis perbezaannya. “Pada harga pasaran RM4, 60 kg dibeli dan dijual. Harga maksimum RM3 mengurangkan kuantiti didagangkan kepada 40 kg dan mewujudkan kekurangan 30 kg.”
Apakah kesilapan yang dilakukan pelajar?
Ramai pelajar menggunakan kuantiti diminta sebagai kuantiti didagangkan apabila harga maksimum berkuat kuasa.
Jawapan yang salah: Pada RM3, 70 kg dijual.
Pada RM3, pembeli mahu 70 kg, tetapi penjual hanya membekal 40 kg. Jumlah yang dijual ialah yang lebih kecil antara keduanya.
Betulkan dengan bertanya, “Siapa yang menghadkan urus niaga?” Di bawah harga maksimum, penawaran yang menghadkannya.
Semak sendiri
Gunakan jadual Kampung Seri.
1. Apakah harga dan kuantiti keseimbangan?
Lihat jawapan
RM4 dan 60 kg, kerana kuantiti diminta sama dengan kuantiti ditawarkan di situ.
2. Harga minimum RM6 ditetapkan. Apa yang berlaku, dan berapa besar?
Lihat jawapan
Kuantiti diminta ialah 40 kg dan kuantiti ditawarkan ialah 100 kg. Terdapat lebihan 60 kg, dan hanya 40 kg dijual.
3. Harga maksimum RM5 ditetapkan. Terangkan mengapa tiada apa berubah dalam model.
Lihat jawapan
RM5 berada di atas harga keseimbangan RM4, maka peraturan itu tidak mengikat. Pasaran masih boleh menetap pada RM4, di mana tiada kekurangan.
Ke mana pelajaran ini membawa?
Kini anda boleh menghuraikan kedua-dua situasi. Dalam menggunakan model yang diberikan untuk menerangkan insentif, anda akan menggunakan jadual untuk menerangkan mengapa orang mengubah tingkah laku. Kemudian uji diri dengan set latihan campuran.
Gambar rajah memberi ganjaran kepada pembacaan yang teliti, dan guru kami sering melatihnya bersama pelajar dalam tuisyen Ekonomi dalam talian satu dengan satu.