Set ini merangkumi semakan tempat, tarikh dan sumber, pemilihan fakta, pengaitan punca dengan gerak balas, perbandingan kes dan pengemaskinian nota. Semua data direka untuk latihan. Soalan bermula daripada yang lebih mudah kepada yang lebih sukar.
Tulis jawapan anda sendiri dahulu. Kemudian buka jawapan berlangkah dan bandingkan penaakulan, bukan hanya hasilnya. Catat setiap kesilapan dalam log kesilapan dan baris ujian semula, dan nota kes sebenar dalam lejar bukti.
Soalan
S1. Satu nota menyatakan “Banjir menyebabkan 500 keluarga hilang tempat tinggal.” Namakan tiga butiran yang perlu ditambah sebelum anda menggunakannya.
Lihat jawapan
Tambah tempat, tarikh atau tempoh dan sumber (siapa yang mengira keluarga itu). Tanpa ketiga-tiganya fakta itu tidak boleh disemak.
S2. Satu statistik diberi tanpa tahun. Bagaimana anda menanganinya?
Lihat jawapan
Anggap ia tidak lengkap, bukan semasa. Cari tahun dalam sumber asal, atau tinggalkan sehingga anda dapat menentukan tarikhnya.
S3. Daripada 6,000 rumah di sebuah bandar, 2,400 dilanda banjir. Berapa peratus yang dilanda banjir?
Lihat jawapan
2,400 ÷ 6,000 = 0.4, jadi 40%. Semakan: 40% daripada 6,000 = 2,400.
S4. Soalan ialah “Terangkan mengapa banjir itu teruk.” Fakta mana paling kurang berguna: hujan lebat 180 mm, lokasi dataran banjir yang rendah, atau tarikh lawatan datuk bandar?
Lihat jawapan
Tarikh lawatan datuk bandar. Ia menerangkan gerak balas, bukan sebab keterukan. Hujan dan lokasi dataran banjir kedua-duanya menerangkan sebabnya.
S5. Hujan 180 mm turun dalam 4 jam. Longkang menampung 30 mm sejam. Cari kadar hujan dan lebihan sejam.
Lihat jawapan
180 ÷ 4 = 45 mm sejam. Lebihan = 45 − 30 = 15 mm sejam.
S6. Susun dalam rantaian logik: “penduduk berlindung di dewan”, “sungai melimpah”, “rumah dilanda banjir”.
Lihat jawapan
Sungai melimpah, rumah dilanda banjir, penduduk berlindung di dewan. Punca, kemudian kesan, kemudian gerak balas.
S7. Bandar P: 18 kematian dalam kalangan 9,000 orang. Kira kematian bagi setiap 100,000.
Lihat jawapan
18 ÷ 9,000 = 0.002, dan 0.002 × 100,000 = 200 bagi setiap 100,000.
S8. Bandar raya Q: 40 kematian dalam kalangan 400,000 orang. Bandingkan dengan Bandar P daripada S7 dan tambah satu catatan.
Lihat jawapan
Q: 40 ÷ 400,000 = 0.0001, dan × 100,000 = 10 bagi setiap 100,000. Kadar P (200) ialah 20 kali ganda kadar Q (10). Catatan: bahaya dan tahun mungkin berbeza, dan setiap satu ialah satu peristiwa.
S9. Nota 2019 menyatakan “tiada tembok banjir”. Laporan 2024 menyatakan satu dibina pada 2022. Tulis rekod yang dikemas kini.
Lihat jawapan
Kekalkan baris 2019. Tambah: “2022: tembok banjir dibina (sumber: laporan 2024)”. Tandakan kenyataan 2019 sebagai digantikan. Jangan padamkannya.
S10. Rumah banjir jatuh daripada 800 kepada 600 selepas tembok dibina, tetapi hujan jatuh daripada 160 mm kepada 120 mm. Kira kedua-dua peratusan penurunan dan nilaikan dakwaan “tembok menyebabkan penurunan”.
Lihat jawapan
Rumah: (800 − 600) ÷ 800 = 0.25, jadi 25%. Hujan: (160 − 120) ÷ 160 = 0.25, jadi 25%. Kedua-duanya jatuh dengan bahagian yang sama, jadi data tidak dapat menunjukkan tembok menyebabkan penurunan. Katakan ia “mungkin menyumbang” dan cari ribut yang sama saiz.
Jika anda tersilap
- S1 atau S2 salah: ulang kaji pengesahan tempat, tarikh dan sumber.
- S3 atau S4 salah: ulang kaji memilih beberapa fakta yang relevan.
- S5 atau S6 salah: ulang kaji mengaitkan punca, kesan dan gerak balas.
- S7 atau S8 salah: ulang kaji apabila dua kes tidak boleh dibandingkan.
- S9 atau S10 salah: ulang kaji mengemas kini kes tanpa menulis semula sejarah.
Kembali ke halaman modul, penaakulan kajian kes, untuk merancang satu pusingan lagi. Jika satu jenis kesilapan berulang, tuisyen Geografi dalam talian secara satu dengan satu ialah cara untuk guru menjejakinya bersama anda.