Untuk mengesahkan fakta kes, pastikan tiga perkara sebelum menggunakannya: di mana ia berlaku, bila ia direkodkan dan siapa yang menerbitkannya. Fakta yang lulus ketiga-tiganya boleh masuk ke dalam nota anda. Fakta yang gagal satu pun hanyalah petunjuk, bukan bukti.
Kemahiran ini membuka penaakulan kajian kes kerana setiap pelajaran seterusnya bergantung pada nota yang boleh dipercayai.
Seperti apakah fakta yang telah disahkan?
Fakta yang disahkan mempunyai label ringkas. Label itu menamakan tempat, tarikh atau tempoh, dan sumber, serta menyatakan sama ada angka itu jumlah, kadar atau anggaran.
Anda boleh menyimpan label ini dalam jadual. Lejar bukti dan kajian kes menggunakan idea yang sama: ia memisahkan fakta yang disahkan daripada tafsiran anda dan daripada soalan yang masih belum terjawab.
Contoh berlangkah
Semua data di bawah direka untuk latihan. Nota seorang pelajar berbunyi: “Bandar K menerima hujan 280 mm dalam sehari dan 3,200 rumah dilanda banjir.”
Langkah 1, tempat. Nota menyebut Bandar K, tetapi bukan wilayah atau negara. Tambah wilayah daripada sumber, jika tidak fakta itu tidak dapat ditentukan lokasinya.
Langkah 2, tarikh. Nota tiada tahun atau tarikh. Kembali ke sumber dan cari: ribut itu berlaku pada 14 Oktober 2015 (rekaan).
Langkah 3, sumber. Nota itu datang daripada laman web ulang kaji. Kesan kepada rekod primer: laporan jabatan meteorologi tempatan dan tinjauan kerosakan oleh majlis perbandaran, kedua-duanya rekaan di sini.
Langkah 4, semak angka dengan sumber. Laporan itu menyatakan 280 mm turun dalam 24 jam. Purata jumlah bagi sebulan penuh ialah 240 mm (rekaan), maka hari itu melebihi purata sebulan sebanyak 280 − 240 = 40 mm.
Langkah 5, tulis baris lejar.
| Tempat | Tarikh | Fakta | Sumber | Jenis |
|---|---|---|---|---|
| Bandar K, Wilayah R | 14 Okt 2015 | Hujan 280 mm dalam 24 jam | Laporan jabatan meteorologi tempatan | Jumlah yang diukur |
| Bandar K, Wilayah R | Okt 2015 | 3,200 rumah dilanda banjir | Tinjauan kerosakan majlis | Kiraan tinjauan |
Kesilapan yang perlu diawasi
Kesilapan lazim ialah menyalin angka tanpa tahun lalu menyebutnya “semasa”.
Nota yang salah: “Banjir di Bandar K menjejaskan 3,200 rumah.”
Ayat ini dalam kala kini, tetapi kiraan itu milik satu peristiwa pada 2015.
Pembetulannya ialah mengikat angka itu: “Dalam banjir Oktober 2015, tinjauan majlis mengira 3,200 rumah dilanda banjir.” Ayat ini kini menyatakan apa yang dikira, bila dan oleh siapa. Pembaca kemudian boleh menguji atau mengemas kininya.
Semak diri anda
1. Satu nota berbunyi: “Sungai melimpahi tebing dan 60 orang dipindahkan.” Semakan yang mana tiada?
Lihat jawapan
Ketiga-tiganya. Tiada tempat, tarikh atau sumber. Tambah setiap satu sebelum menggunakan fakta itu.
2. Satu sumber memberi 8,000 rumah di Bandar K dan 3,200 dilanda banjir. Berapa peratus yang dilanda banjir?
Lihat jawapan
3,200 ÷ 8,000 = 0.4, jadi 40%. Semakan: 40% daripada 8,000 = 3,200.
3. Mengapa laman web ulang kaji bukan sumber akhir yang baik?
Lihat jawapan
Ia sumber sekunder, jadi angkanya mungkin disalin, dibundarkan atau sudah lapuk. Gunakannya untuk mencari rekod primer, kemudian rujuk rekod itu.
Langkah seterusnya
Dengan nota yang boleh dipercayai, kemahiran seterusnya ialah memilih fakta yang dikekalkan: pilih beberapa fakta yang relevan. Penjelajah statistik dan taburan membantu menyemak jumlah dan kadar. Jika anda mahu guru menyemak nota kes anda, itulah penggunaan semula jadi tuisyen Geografi dalam talian secara satu dengan satu.