Perkaitan ialah corak apabila dua perkara berubah bersama, dan dakwaan sebab-akibat mengatakan satu menghasilkan yang lain. Yang pertama boleh dilihat dalam jadual; yang kedua memerlukan lebih daripada jadual, jadi pemilihan perkataan penting.
Kemahiran ini digunakan apabila sumber isu berkata “X membawa kepada Y”. Ia menyusul mengenal pasti sampel yang tidak mewakili dalam tafsiran data dan batasan. Semua data di sini direka.
Bagaimana menguji dakwaan sebab-akibat?
Lalui semakan ini:
- Arah: mungkinkah sebab dan kesan terbalik?
- Faktor ketiga: adakah sesuatu yang lain mempengaruhi kedua-duanya?
- Kebetulan: mungkinkah bilangan kes yang kecil menghasilkan corak ini secara kebetulan?
- Masa: adakah sebab yang dianggap datang dahulu?
- Mekanisme: adakah ada laluan yang munasabah dari sebab ke kesan?
- Perbandingan: adakah ada kumpulan perbandingan yang adil?
Semakin banyak semakan dipenuhi, semakin kuat perkataan yang boleh digunakan.
Contoh penyelesaian (rekaan)
Kajian rekaan terhadap 8 kelas mendapati kelas dengan lebih banyak lawatan ke perpustakaan mempunyai skor bacaan purata yang lebih tinggi.
| Kelas | Lawatan perpustakaan seorang (penggal) | Skor bacaan purata |
|---|---|---|
| 1 | 2 | 54 |
| 2 | 4 | 58 |
| 3 | 6 | 63 |
| 4 | 9 | 70 |
(Empat daripada lapan baris ditunjukkan.) Tajuk berita berkata: “Lawatan perpustakaan meningkatkan skor bacaan.”
Arah: pembaca yang lebih baik mungkin lebih suka perpustakaan, jadi skor boleh mendorong lawatan.
Faktor ketiga: kelas yang mempunyai tabiat membaca di rumah yang lebih menyokong mungkin melakukan kedua-duanya.
Kebetulan dan saiz: 8 kelas ialah bilangan yang kecil.
Perbandingan: tiada kelas diberi lawatan tambahan untuk kajian, jadi data membandingkan kumpulan sedia ada.
Tafsiran adil: lawatan perpustakaan dan skor bacaan berkait secara positif dalam 8 kelas ini. Data tidak menunjukkan bahawa lawatan menyebabkan skor lebih tinggi.
Ayat adil: “Kelas yang lebih kerap melawat perpustakaan mempunyai skor purata lebih tinggi; ini sepadan dengan idea bahawa latihan membaca membantu, tetapi kajian tidak dapat menolak penjelasan lain.”
Apakah kesilapan biasa?
Jawapan yang salah: “Jadual membuktikan bahawa lebih banyak lawatan perpustakaan menyebabkan bacaan lebih baik.”
Pelajar melihat corak dan menganggapnya sebagai mekanisme. Pembetulannya ialah menamakan sekurang-kurangnya satu penjelasan alternatif, seperti arah terbalik atau faktor ketiga, dan menggantikan “membuktikan” serta “menyebabkan” dengan perkataan yang disokong bukti.
Semak sendiri
Semua data adalah rekaan.
1. Di sebuah pekan rekaan, jualan ais krim dan kes selaran matahari kedua-duanya meningkat pada bulan Julai. Namakan satu faktor ketiga yang mungkin.
Lihat jawapan
Cuaca panas dan cerah meningkatkan kedua-duanya. Ais krim tidak semestinya menyebabkan selaran matahari.
2. Pelajar yang tidur lebih lama mendapat skor lebih tinggi dalam tinjauan rekaan. Beri satu cara sebab boleh berlaku secara terbalik.
Lihat jawapan
Pelajar yang yakin dengan kerja mereka mungkin kurang risau dan tidur lebih lena, jadi pencapaian lebih tinggi boleh membawa kepada tidur lebih baik.
3. Pilih perkataan yang lebih baik: (a) “Berbasikal ke sekolah menjadikan pelajar lebih cergas.” (b) “Dalam sampel ini, pelajar yang berbasikal ke sekolah mendapat skor lebih tinggi dalam ujian kecergasan.”
Lihat jawapan
(b). Ia menerangkan apa yang diukur. Versi (a) mendakwa sebab, yang tidak dapat ditunjukkan oleh perbandingan sekali sahaja.
Ke mana selepas ini?
Dakwaan yang berhati-hati pun bergantung pada data yang lengkap, jadi pelajaran terakhir ialah menyampaikan data yang tiada tanpa mereka nilai. Kemudian cuba set latihan bersepadu.
Pemilihan perkataan yang berhati-hati ialah kemahiran yang bertambah baik dengan maklum balas, dan di situlah tuisyen Global Perspectives dalam talian satu dengan satu boleh membantu.