Jisim (mass) ialah jumlah bahan dalam sesuatu objek, diukur dalam kilogram. Berat (weight) ialah daya graviti yang bertindak pada jisim itu, diukur dalam newton. Kedua-duanya dihubungkan oleh W = mg, dengan g ialah kekuatan medan graviti dalam N/kg.
Kemahiran ini berada di permulaan jisim, berat dan ketumpatan dan digunakan semula dalam soalan tekanan, tenaga dan gerakan.
Apakah beza antara jisim dan berat?
Jisim milik objek itu. Ia sama di Bumi, di Bulan dan di angkasa, kerana jumlah bahan tidak berubah. Berat bergantung pada lokasi objek, kerana graviti lebih kuat pada sesetengah jasad berbanding yang lain.
Bayangkan sebungkus beras. Ia mengandungi 2 kg beras di mana-mana. Pegang di Bumi dan anda merasai tarikan ke bawah yang lebih besar berbanding di Bulan.
Bagaimanakah W = mg digunakan?
- Tentukan apa yang soalan beri. Adakah jisim dalam kg, atau berat dalam N?
- Semak g. Gunakan nilai dalam soalan. Dalam pelajaran ini, Bumi diambil sebagai 10 N/kg.
- Tulis formula dan susun semula jika perlu: W = mg, jadi m = W ÷ g.
- Gantikan dengan unit dan nyatakan unit jawapan: N untuk berat, kg untuk jisim.
Contoh berlangkah
Sebuah rover berjisim 60 kg. Cari beratnya (a) di Bumi, dengan g = 10 N/kg, dan (b) di Bulan, dengan g = 1.6 N/kg. (Nilai digunakan untuk latihan.)
Langkah 1: jisim diberi, jadi gunakan W = mg.
Langkah 2, Bumi: W = 60 × 10 = 600 N.
Langkah 3, Bulan: W = 60 × 1.6 = 96 N.
Langkah 4, nyatakan jisim: jisim rover ialah 60 kg di kedua-dua tempat.
Semakan: 96 N kurang daripada 600 N, sesuai dengan medan graviti yang lebih lemah. Nisbah 96 ÷ 600 = 0.16 sepadan dengan 1.6 ÷ 10 = 0.16.
Kesilapan yang perlu diawasi
Jawapan yang salah: “Di Bulan, jisim rover ialah 96 kg.”
Pelajar membuat pengiraan berat, kemudian menulis hasilnya sebagai jisim.
Nombor 96 ialah daya dalam newton. Jisim tidak berubah, jadi ia masih 60 kg. Sebelum menulis jawapan, tanya “adakah ini daya atau jumlah bahan?” dan lekatkan N atau kg dengan sewajarnya.
Semak diri anda
1. Sebuah beg berjisim 2.5 kg. Cari beratnya di Bumi dengan g = 10 N/kg.
Lihat jawapan
W = mg = 2.5 × 10 = 25 N.
2. Sebuah objek berberat 45 N di Bumi (g = 10 N/kg). Apakah jisimnya?
Lihat jawapan
m = W ÷ g = 45 ÷ 10 = 4.5 kg.
3. Di sebuah planet rekaan, objek 30 kg berberat 120 N. Cari g di planet itu.
Lihat jawapan
g = W ÷ m = 120 ÷ 30 = 4 N/kg. Unitnya ialah N ÷ kg = N/kg.
Langkah seterusnya
Setelah jisim dan berat dibezakan, teruskan dengan menukar unit ketumpatan. Ketelitian yang sama terhadap unit diteruskan dalam daya dan momentum.
Sesetengah pelajar boleh membuat setiap pengiraan tetapi tersalah label jawapan apabila di bawah tekanan peperiksaan. Guru kami memerhatikan perkara itu dalam tuisyen Fizik dalam talian secara satu dengan satu.