Perbelanjaan ke atas perniagaan ialah perbelanjaan modal (capital expenditure) apabila ia membeli aset bukan semasa atau menambah baik apa yang boleh dilakukan oleh aset itu. Ia ialah perbelanjaan hasil (revenue expenditure) apabila ia mengekalkan aset berfungsi seperti sedia ada, atau membayar kos harian perniagaan. Soalan peperiksaan memberi penerangan ringkas tentang kerja itu dan menuntut anda memilih serta menjustifikasikan satu layanan.
Ini kemahiran pertama dalam modul layanan modal dan hasil. Semua kemahiran lain dalam modul ini, daripada kesan ke atas untung hingga susut nilai, bergantung pada pilihan yang dibuat daripada fakta soalan.
Bagaimana anda memutuskan daripada fakta?
Baca penerangan kerja, kemudian tanya tiga soalan mengikut turutan.
- Adakah ia memperoleh aset, atau menambah sesuatu yang tiada sebelum ini? Mesin baharu, bilik tambahan atau van penghantaran baharu ialah modal.
- Adakah ia menambah kapasiti, mutu atau hayat guna? Peningkatan yang membolehkan aset berbuat lebih banyak, atau bertahan lebih lama, ialah modal.
- Adakah ia hanya memulihkan atau menyelenggara? Pembaikan, servis, penggantian bahagian yang haus dan mengecat semula ialah hasil.
Kos yang membawa aset baharu ke tahap boleh digunakan ialah sebahagian kos aset itu. Penghantaran, pemasangan dan yuran guaman semasa membeli hartanah ialah modal. Kos operasi seperti minyak, insurans dan elektrik sentiasa hasil.
Catatan double entry mengikut pilihan itu: debitkan akaun aset untuk modal, atau akaun perbelanjaan untuk hasil. Dalam kedua-dua kes, kreditnya ialah akaun bank atau tunai jika dibayar serta-merta.
Contoh berlangkah
Sinar Bakery membayar RM 7,200 kepada kontraktor melalui pindahan bank. Invois menyenaraikan empat item.
| Item dalam invois | RM |
|---|---|
| Membaiki paip air bocor di dapur | 320 |
| Mengecat semula dinding kedai | 880 |
| Membekal dan memasang satu ketuhar tambahan | 5,400 |
| Penghantaran dan pemasangan ketuhar | 600 |
Langkah 1, uji setiap baris. Pembaikan paip memulihkan apa yang sedia ada, jadi ia hasil. Mengecat semula menyelenggara premis, jadi ia hasil. Ketuhar tambahan menambah kapasiti yang tidak dimiliki bakeri, jadi ia modal. Penghantaran dan pemasangan membawa ketuhar itu ke tahap boleh guna, jadi ia juga modal.
Langkah 2, jumlahkan setiap kumpulan. Hasil: 320 + 880 = RM 1,200. Modal: 5,400 + 600 = RM 6,000.
Langkah 3, semak dengan invois. 1,200 + 6,000 = 7,200, sepadan dengan jumlah yang dibayar.
Langkah 4, rekodkan. Debit Peralatan RM 6,000. Debit Pembaikan dan penyelenggaraan RM 1,200. Kredit Bank RM 7,200. Jumlah debit ialah RM 7,200, sama dengan kredit.
Kesilapan yang perlu diawasi
Satu kesilapan lazim ialah membiarkan jumlah wang menentukan jawapan.
Jawapan yang salah: “Menukar tayar van penghantaran yang haus berharga RM 1,100, iaitu banyak, jadi ia perbelanjaan modal.”
Pelajar menganggap bil besar sebagai aset besar.
Tayar baharu menggantikan tayar yang haus, jadi van itu tidak lebih baik daripada sebelum kehausan bermula. Kerja itu menyelenggara van, maka RM 1,100 ialah perbelanjaan hasil. Bandingkan dengan memasang unit penyejuk pada van berharga RM 9,000: ini memberi van keupayaan baharu, jadi ia modal.
Pembetulannya ialah menggantikan “adakah ia besar?” dengan “apa yang kerja ini lakukan kepada aset?”. Jumlah boleh membantu anda perasan sesuatu luar biasa, tetapi ia tidak pernah menentukan jawapan.
Semak kendiri
Cuba soalan ini di atas kertas, kemudian buka setiap jawapan.
1. Kelaskan setiap bayaran sebagai modal atau hasil: (a) RM 380 untuk servis enjin van penghantaran; (b) RM 2,100 untuk menambah lanjutan bumbung logam pada stor; (c) RM 75 untuk menukar pemegang pintu yang patah.
Show answer
(a) Hasil: servis menyelenggara van. (b) Modal: lanjutan menambah ruang simpanan yang tiada sebelum ini. (c) Hasil: menukar pemegang yang patah memulihkan apa yang sedia ada.
2. Taman Print membeli mesin terpakai berharga RM 7,000, membayar RM 500 untuk mengalih dan memasangnya, dan membayar RM 120 untuk kontrak servis tahun pertama. Berapakah kos mesin dalam lejar?
Show answer
Pemasangan diperlukan untuk membawa mesin ke tahap boleh guna, jadi ia modal: 7,000 + 500 = RM 7,500. Kontrak servis ialah perbelanjaan hasil RM 120 dan bukan sebahagian kos mesin.
3. Seorang pelajar berkata, “RM 5,000 terlalu besar untuk pembaikan, jadi ia mesti modal.” Ujian manakah yang patut menggantikan alasan ini?
Show answer
Tanya apa yang kerja itu lakukan. Jika ia hanya memulihkan aset kepada keadaan asal, ia hasil walau sebesar mana jumlahnya. Ia menjadi modal hanya apabila kerja itu menambah kapasiti, mutu atau hayat guna, atau membeli aset itu sendiri.
Ke mana selepas ini
Keputusan yang sama terpakai pada wang yang masuk, jadi teruskan dengan memisahkan terimaan modal daripada pendapatan berulang. Apabila anda bersedia menguji kelima-lima pelajaran serentak, gunakan set latihan modal dan hasil, dan cuba transaksi lain dalam pelatih double entry dan lejar.
Sesetengah pelajar boleh mengelas contoh yang jelas tetapi hilang arah apabila invois mencampurkan dua jenis kerja. Guru kami boleh mengendalikan corak itu dalam tuisyen Perakaunan dalam talian satu dengan satu.