Untuk mengimbang akaun, jumlahkan kedua-dua sebelah, cari perbezaan, tulis di sebelah yang lebih kecil sebagai “Baki c/d” supaya jumlah sama, kemudian tulis angka yang sama di sebelah bertentangan di bawah jumlah sebagai “Baki b/d”. Baki dibawa turun berada di sebelah yang mempunyai jumlah lebih besar.
Anda memerlukan kemahiran ini untuk akaun bank, tunai, penghutang dan pemiutang, dan ia terus menyumbang kepada imbangan duga (trial balance).
Apakah maksud sesuatu baki?
Baki debit bermaksud akaun itu memegang lebih banyak debit daripada kredit. Bagi aset seperti Bank, itulah keadaan biasa: perniagaan mempunyai dana.
Baki kredit pada liabiliti seperti pembekal bermaksud perniagaan masih berhutang. Sebelah baki dibawa turun memberitahu anda keadaan mana yang berlaku.
Bagaimana mengimbang akaun langkah demi langkah?
- Jumlahkan setiap sebelah pada kertas calar dahulu.
- Cari jumlah yang lebih besar. Tulis di kedua-dua sebelah pada aras yang sama.
- Kira perbezaan. Tolak jumlah yang lebih kecil daripada yang lebih besar.
- Tulis perbezaan di sebelah yang lebih kecil sebagai “Baki c/d”, pada baris di atas jumlah.
- Tulis jumlah di kedua-dua sebelah, sama, dan lukis garisnya.
- Bawa turun baki di sebelah bertentangan, di bawah jumlah, bertarikh hari berikutnya, sebagai “Baki b/d”.
Contoh berlangkah
Dewi Florist ialah perniagaan rekaan. Pada akhir Mac, akaun Bank mengandungi baris berikut.
Akaun Bank sebelum diimbang
| Tarikh | Butiran | RM | Tarikh | Butiran | RM |
|---|---|---|---|---|---|
| 1 Mac | Modal | 8,000 | 3 Mac | Belian | 1,500 |
| 5 Mac | Jualan | 2,200 | 12 Mac | Sewa | 900 |
| 15 Mac | Jualan | 1,300 | 20 Mac | Pemiutang dagangan | 2,100 |
Langkah 1. Jumlah debit: 8,000 + 2,200 + 1,300 = RM11,500. Jumlah kredit: 1,500 + 900 + 2,100 = RM4,500.
Langkah 2. Sebelah debit lebih besar, jadi akaun mempunyai baki debit. Perbezaannya ialah 11,500 − 4,500 = RM7,000.
Langkah 3. Tulis “Baki c/d 7,000” di sebelah kredit, supaya sebelah kredit menjadi 4,500 + 7,000 = 11,500. Kedua-dua jumlah ialah RM11,500.
Langkah 4. Bawa turun di sebelah debit: “1 Apr Baki b/d 7,000”.
Akaun Bank selepas diimbang
| Tarikh | Butiran | RM | Tarikh | Butiran | RM |
|---|---|---|---|---|---|
| 1 Mac | Modal | 8,000 | 3 Mac | Belian | 1,500 |
| 5 Mac | Jualan | 2,200 | 12 Mac | Sewa | 900 |
| 15 Mac | Jualan | 1,300 | 20 Mac | Pemiutang dagangan | 2,100 |
| 31 Mac | Baki c/d | 7,000 | |||
| 11,500 | 11,500 | ||||
| 1 Apr | Baki b/d | 7,000 |
Perniagaan memulakan April dengan RM7,000 di bank, yang sepadan dengan baki debit bagi aset.
Kesilapan apakah yang perlu diawasi?
Kesilapan yang lazim ialah meletakkan baki dibawa ke bawah di sebelah yang lebih besar.
Pengiraan yang salah: Pelajar menulis “Baki c/d 7,000” di sebelah debit, menjadikan sebelah itu 11,500 + 7,000 = 18,500, kemudian menyamakan sebelah kredit kepada 18,500.
Pelajar meletakkan angka pengimbang di tempat wang berada, bukan di tempat jurang berada.
Jumlah kini tidak mencerminkan transaksi sebenar, dan baki dibawa turun jatuh di sebelah yang salah. Pembetulan: baki c/d diletakkan di sebelah yang lebih kecil (kredit di sini). Baki b/d kemudian muncul di sebelah yang lebih besar (debit), iaitu tempat baki aset sepatutnya berada.
Semak sendiri
1. Akaun Penghutang untuk Lim mempunyai debit RM3,000 dan RM1,500 serta kredit RM2,200. Apakah baki dan di sebelah mana ia dibawa turun?
Tunjukkan jawapan
Debit: 3,000 + 1,500 = 4,500. Kredit: 2,200. Perbezaan: 4,500 − 2,200 = RM2,300. Baki c/d diletakkan di sebelah kredit; baki b/d berada di sebelah debit. Lim berhutang RM2,300. Kedua-dua jumlah ialah RM4,500.
2. Sesuatu akaun mempunyai jumlah debit RM850 dan jumlah kredit RM1,400. Apakah baki dan di sebelah mana ia dibawa turun?
Tunjukkan jawapan
Kredit lebih besar. Perbezaan: 1,400 − 850 = RM550. Baki c/d diletakkan di sebelah debit (850 + 550 = 1,400). Baki b/d berada di sebelah kredit, RM550.
3. Akaun Tunai mempunyai debit RM500, RM300 dan RM200, serta kredit RM350 dan RM250. Nyatakan baki dan apa yang diberitahunya.
Tunjukkan jawapan
Debit: 500 + 300 + 200 = 1,000. Kredit: 350 + 250 = 600. Perbezaan: RM400, dibawa turun di sebelah debit. Perniagaan mempunyai RM400 tunai pada permulaan tempoh seterusnya.
Ke mana pelajaran ini membawa anda seterusnya?
Baki ialah titik permulaan untuk menyemak catatan. Seterusnya, lihat bagaimana catatan yang seimbang masih boleh salah: kenal pasti catatan seimbang tetapi salah klasifikasi. Alat latihan double-entry dan lejar membolehkan anda menyemak baki lejar pada transaksi rekaan.
Banyak kesilapan datang daripada satu tabiat yang tidak disedari, seperti memilih sebelah yang salah untuk baki. Guru dalam tuisyen Accounting dalam talian satu dengan satu boleh memerhati anda mengimbang akaun dan menunjukkan langkah tepat tempat tabiat itu bermula.