Untuk memilih debit dan kredit bagi sesuatu transaksi, namakan dahulu dua akaun yang terlibat, kemudian tentukan jenis setiap akaun. Aset dan perbelanjaan bertambah dengan debit. Liabiliti, modal dan pendapatan bertambah dengan kredit. Pengurangan menggunakan sebelah yang bertentangan.
Kemahiran ini muncul dalam hampir setiap soalan Accounting, daripada satu catatan jurnal hingga set lejar penuh. Ia ialah teras asas catatan double-entry.
Bagaimana memilih sebelah langkah demi langkah?
- Cari dua akaun. Tanya apa yang berubah dalam perniagaan, misalnya tunai, peralatan, pinjaman atau sewa.
- Namakan jenis setiap akaun: aset, liabiliti, modal, pendapatan atau perbelanjaan.
- Tentukan sama ada setiap akaun bertambah atau berkurang.
- Guna peraturan. Pertambahan aset atau perbelanjaan ialah debit. Pertambahan liabiliti, modal atau pendapatan ialah kredit. Pengurangan sebaliknya.
- Semak: satu debit, satu kredit, jumlah sama.
| Jenis | Bertambah | Berkurang |
|---|---|---|
| Aset | Debit | Kredit |
| Perbelanjaan | Debit | Kredit |
| Liabiliti | Kredit | Debit |
| Modal | Kredit | Debit |
| Pendapatan | Kredit | Debit |
Contoh berlangkah
Nadi Stationery ialah kedai rekaan. Rekod empat transaksi pada bulan Januari.
- Pemilik memasukkan RM10,000 ke akaun bank perniagaan.
- Kedai membeli rak paparan bernilai RM2,400 dan membayar melalui bank.
- Kedai membayar sewa RM600 secara tunai.
- Kedai mengambil pinjaman RM5,000 yang dimasukkan ke akaun bank.
Transaksi 1. Akaun: Bank (aset, naik) dan Modal (naik). Debit Bank RM10,000; kredit Modal RM10,000.
Transaksi 2. Akaun: Rak (aset, naik) dan Bank (aset, turun). Debit Rak RM2,400; kredit Bank RM2,400.
Transaksi 3. Akaun: Sewa (perbelanjaan, naik) dan Tunai (aset, turun). Debit Sewa RM600; kredit Tunai RM600.
Transaksi 4. Akaun: Bank (aset, naik) dan Pinjaman (liabiliti, naik). Debit Bank RM5,000; kredit Pinjaman RM5,000.
Jumlah debit ialah 10,000 + 2,400 + 600 + 5,000 = RM18,000. Jumlah kredit ialah 10,000 + 2,400 + 600 + 5,000 = RM18,000. Kedua-duanya sama.
Kesilapan apakah yang perlu diawasi?
Kesilapan yang lazim ialah menganggap debit sebagai “wang keluar” dan kredit sebagai “wang masuk”.
Catatan yang salah: Kedai menerima komisen RM300 secara tunai. Pelajar menulis: debit Pendapatan komisen RM300, kredit Tunai RM300.
Pelajar menaakul bahawa pendapatan itu “masuk”, lalu meletakkannya di sebelah yang terasa seperti menerima.
Catatan itu seimbang, tetapi kedua-dua akaun berada di sebelah yang salah. Tunai ialah aset yang bertambah, maka ia didebitkan. Pendapatan komisen ialah pendapatan yang bertambah, maka ia dikreditkan. Catatan yang betul: debit Tunai RM300; kredit Pendapatan komisen RM300.
Baiki tabiat itu dengan menamakan jenis akaun sebelum anda menulis sebarang sebelah.
Semak sendiri
1. Pemilik mengambil RM500 tunai daripada laci untuk kegunaan peribadi. Berikan debit dan kredit.
Tunjukkan jawapan
Ambilan bertambah (ia mengurangkan modal) dan Tunai, iaitu aset, berkurang. Debit Ambilan RM500; kredit Tunai RM500.
2. Kedai membeli barang untuk dijual semula bernilai RM800 secara kredit daripada pembekal. Berikan debit dan kredit.
Tunjukkan jawapan
Belian ialah akaun jenis perbelanjaan yang bertambah: debit. Pembekal ialah liabiliti yang bertambah: kredit. Debit Belian RM800; kredit akaun pembekal (pemiutang dagangan) RM800.
3. Kemudian kedai membayar pembekal itu RM800 melalui bank. Berikan debit dan kredit.
Tunjukkan jawapan
Liabiliti berkurang: debit. Bank, iaitu aset, berkurang: kredit. Debit akaun pembekal RM800; kredit Bank RM800.
Ke mana pelajaran ini membawa anda seterusnya?
Seterusnya, lihat bagaimana peraturan yang sama digunakan apabila jualan dibuat secara tunai atau kredit dalam rekod jualan tunai dan jualan kredit secara berasingan. Alat latihan double-entry dan lejar boleh menyemak pilihan anda pada transaksi rekaan.
Sesetengah pelajar menghafal jadual tetapi kehilangan markah apabila ayat soalan berubah. Guru dalam tuisyen Accounting dalam talian satu dengan satu boleh memberi anda transaksi yang tidak biasa sehingga penaakulan, bukan ingatan, yang membawa anda.