Jualan tunai dibayar serta-merta, maka anda mendebitkan Tunai atau Bank dan mengkreditkan Jualan. Jualan kredit dibayar kemudian, maka anda mendebitkan akaun pelanggan dan mengkreditkan Jualan. Bayaran yang diterima kemudian direkod secara berasingan: debit Tunai atau Bank, kredit pelanggan.
Kemahiran ini bersambung daripada memilih debit dan kredit mengikut jenis akaun dan muncul dalam soalan lejar, buku harian dan topik penghutang.
Mengapa pelanggan mempunyai akaun sendiri?
Apabila barang dijual secara kredit, perniagaan berhak mengutip wang kemudian. Hak itu ialah aset, maka akaun pelanggan didebitkan dan bertambah. Perniagaan perlu tahu siapa berhutang berapa, jadi setiap pelanggan mempunyai akaun individu.
Jualan tunai tidak mewujudkan jumlah terhutang. Wang diterima serta-merta, jadi tiada apa yang perlu dijejak selepas itu.
Bagaimana merekod setiap jenis langkah demi langkah?
- Tanya bila wang diterima: sekarang atau kemudian.
- Sentiasa kreditkan Jualan sebanyak harga jualan, kerana pendapatan sudah diperoleh.
- Jika dibayar sekarang: debit Tunai (atau Bank).
- Jika dibayar kemudian: debit akaun pelanggan.
- Apabila pelanggan membayar: debit Tunai atau Bank, kredit akaun pelanggan.
Contoh berlangkah
Seri Hardware ialah kedai rekaan.
Pada 4 Mei, ia menjual peralatan bernilai RM450 kepada pelanggan yang membayar tunai. Pada 6 Mei, ia menjual cat bernilai RM1,200 kepada Kumar Traders, yang akan membayar kemudian. Pada 20 Mei, Kumar Traders membayar penuh RM1,200 melalui pindahan bank.
4 Mei, jualan tunai. Debit Tunai RM450; kredit Jualan RM450.
6 Mei, jualan kredit. Debit Kumar Traders RM1,200; kredit Jualan RM1,200.
20 Mei, pelanggan membayar. Debit Bank RM1,200; kredit Kumar Traders RM1,200.
Akaun Jualan kini mempunyai kredit 450 + 1,200 = RM1,650. Akaun Kumar Traders mempunyai debit RM1,200 dan kredit RM1,200, jadi tiada hutang tinggal. Perhatikan bahawa Jualan tidak dikreditkan lagi pada 20 Mei, kerana jualan itu sudah direkod pada 6 Mei.
Kesilapan apakah yang perlu diawasi?
Kesilapan yang lazim ialah merekod jualan kredit seolah-olah wang sudah diterima.
Catatan yang salah: Jualan barang kepada Kumar Traders secara kredit, RM1,200. Pelajar menulis: debit Tunai RM1,200, kredit Jualan RM1,200.
Pelajar menumpukan pada jualan dan terlupa bahawa tiada wang diterima.
Ini melebihkan Tunai sebanyak RM1,200 dan menyembunyikan jumlah yang terhutang oleh Kumar Traders. Catatan itu seimbang tetapi salah. Catatan yang betul: debit Kumar Traders RM1,200; kredit Jualan RM1,200.
Tanya “adakah sebarang wang diterima hari ini?” sebelum menyentuh Tunai.
Semak sendiri
1. Seri Hardware menjual barang bernilai RM760 secara kredit kepada Lim. Berikan debit dan kredit.
Tunjukkan jawapan
Debit Lim RM760; kredit Jualan RM760.
2. Kedai menjual barang bernilai RM300 dan pelanggan membayar dengan kad bank serta-merta, jadi wang masuk ke bank. Berikan debit dan kredit.
Tunjukkan jawapan
Pelanggan sudah membayar, jadi ia dianggap seperti jualan tunai. Debit Bank RM300; kredit Jualan RM300.
3. Lim membayar RM400 daripada RM760 secara tunai. Berikan catatan dan nyatakan berapa yang masih terhutang oleh Lim.
Tunjukkan jawapan
Debit Tunai RM400; kredit Lim RM400. Lim masih berhutang 760 − 400 = RM360.
Ke mana pelajaran ini membawa anda seterusnya?
Langkah seterusnya ialah memindahkan catatan sebegini ke akaun lejar dengan rujukan: pos catatan lejar dengan rujukan yang jelas. Alat latihan double-entry dan lejar menyediakan jualan tunai dan kredit rekaan untuk berlatih.
Jika anda boleh merekod jualan di kelas tetapi teragak-agak apabila ayat soalan mencampurkan kaedah bayaran, guru dalam tuisyen Accounting dalam talian satu dengan satu boleh membina pelbagai variasi sehingga perbezaan itu terasa semula jadi.