Korelasi ialah corak: dua pemboleh ubah bergerak bersama. Sebab-akibat (causation) ialah dakwaan bahawa satu perubahan menghasilkan yang lain. Data boleh menunjukkan yang pertama, tetapi yang kedua memerlukan mekanisme yang diterangkan dan semakan terhadap penjelasan lain.
Soalan peperiksaan dalam inflasi dan pengangguran kerap menunjukkan dua siri dan satu pernyataan. Tugas anda ialah memutuskan setakat mana bukti menyokongnya.
Bagaimanakah menguji dakwaan?
Gunakan tiga cabaran, kemudian buat kesimpulan dengan berhati-hati.
- Faktor ketiga: adakah sesuatu yang lain memacu kedua-dua pemboleh ubah?
- Arah songsang: adakah kesannya sebenarnya sebab?
- Kebetulan atau data pendek: adakah cukup pemerhatian, atau padanannya tidak disengajakan?
Kemudian tulis kesimpulan yang menyatakan apa ditunjukkan data, apa yang tidak ditunjukkan, dan bukti tambahan apa yang akan membantu.
Contoh berlangkah
Seorang pengulas tentang ekonomi rekaan Merbau menulis: “Pengangguran yang menurun menyebabkan inflasi lebih tinggi.” Datanya:
| Tahun | Kadar pengangguran | Kadar inflasi |
|---|---|---|
| 1 | 8% | 1% |
| 2 | 7% | 2% |
| 3 | 6% | 3% |
| 4 | 5% | 4% |
| 5 | 4% | 5% |
Langkah 1, huraikan corak. Setiap tahun pengangguran turun 1 mata peratusan manakala inflasi naik 1 mata peratusan. Kedua-duanya bergerak dalam arah bertentangan: korelasi negatif.
Langkah 2, semak mekanisme. Satu kisah yang mungkin: pengangguran lebih rendah menaikkan pendapatan dan permintaan, yang boleh menaikkan harga. Mekanisme itu munasabah, jadi dakwaan tidak boleh ditolak begitu sahaja.
Langkah 3, faktor ketiga. Kenaikan tempahan eksport boleh menaikkan permintaan firma terhadap pekerja dan juga menaikkan harga barang yang kurang bekalan. Kedua-dua siri bergerak tanpa satu menyebabkan yang lain.
Langkah 4, arah songsang. Inflasi yang meningkat boleh mengubah tingkah laku firma dengan cara yang menjejaskan pengambilan pekerja. Data sahaja tidak dapat menunjukkan urutan peristiwa.
Langkah 5, sampel. Lima tahun ialah tempoh pendek. Padanan yang teratur pada lima titik mungkin tidak berterusan.
Langkah 6, kesimpulan. “Data menunjukkan pengangguran dan inflasi bergerak dalam arah bertentangan selama lima tahun, yang konsisten dengan dakwaan, tetapi ia tidak membuktikannya. Lebih banyak tahun, data tentang permintaan dan tempahan eksport, serta semakan masa kejadian diperlukan.”
Kesilapan yang perlu diawasi
Jawapan yang salah: “Jadual ini membuktikan bahawa pengangguran yang menurun menyebabkan inflasi naik.”
Pelajar membaca corak yang sempurna sebagai bukti. Corak itu boleh mempunyai sebab ketiga, berjalan dalam arah bertentangan, atau kebetulan jangka pendek.
Pembetulannya ialah menggantikan “membuktikan” dengan “konsisten dengan”, kemudian namakan satu alternatif daripada kes.
Semak diri anda
1. Di sebuah pekan rekaan, jualan aiskrim dan kes terbakar matahari kedua-duanya naik pada bulan panas. Seorang penulis berkata aiskrim menyebabkan terbakar matahari. Namakan satu faktor ketiga.
Lihat jawapan
Cuaca panas dan cerah menaikkan jualan aiskrim dan masa di bawah matahari, jadi kes terbakar matahari meningkat.
2. Satu dakwaan berkata “harga tinggi menyebabkan pengangguran rendah”. Apakah arah alternatif yang boleh disemak?
Lihat jawapan
Arah songsang: pengangguran rendah boleh menaikkan permintaan lalu menolak harga ke atas. Urutan peristiwa perlu disemak.
3. Mengapa corak merentas tiga tahun ialah bukti lemah untuk sebab yang berpanjangan?
Lihat jawapan
Tiga pemerhatian ialah sampel pendek, jadi padanan mungkin kebetulan atau mencerminkan peristiwa sementara. Lebih banyak tahun dan ekonomi lain akan menguatkan atau melemahkan kes itu.
Langkah seterusnya
Latih kemahiran ini dengan jadual yang kelihatan seperti peperiksaan dalam set latihan campuran, kemudian teruskan ke kewangan awam dan instrumen ekonomi. Alat nisbah membantu anda menyatakan dengan jelas apa yang diukur setiap angka.
Belajar mencabar dakwaan lebih mudah apabila ada orang mencabar anda semula, itulah cara tuisyen Ekonomi dalam talian secara satu dengan satu dapat membantu.