Kos prima ialah kos bahan mentah yang digunakan untuk membuat barang ditambah upah langsung (dan sebarang perbelanjaan langsung). Ia ialah subjumlah pertama dalam akaun pembuatan, dan titik permulaan untuk kos kilang.
Kemahiran ini mengikuti mengasingkan kos langsung dan tidak langsung dalam akaun pembuatan. Ia meminjam susunan kos jualan, dengan bahan mentah menggantikan barang untuk dijual semula.
Bagaimana anda membina kos prima?
Bekerja dalam dua peringkat.
- Bahan mentah digunakan. Bahan mentah awal, tambah pembelian, tambah angkutan masuk, tolak pulangan keluar, tolak bahan mentah akhir.
- Kos prima. Bahan mentah digunakan, tambah upah langsung, tambah perbelanjaan langsung jika diberi.
Inventori awal ditambah kerana ia tersedia untuk digunakan. Inventori akhir ditolak kerana ia masih berada di rak. Logik yang sama terdapat dalam kos jualan sebuah kedai.
Contoh berlangkah
Kilang Kasut Anggun membuat kasut. Bagi tahun itu, dalam RM:
| Item | RM |
|---|---|
| Bahan mentah, awal | 3,500 |
| Bahan mentah dibeli | 26,000 |
| Angkutan masuk | 700 |
| Pulangan keluar | 1,200 |
| Bahan mentah, akhir | 4,000 |
| Upah langsung | 15,500 |
| Royalti reka bentuk berpaten, dibayar bagi setiap pasang yang dibuat | 1,500 |
Langkah 1, bahan tersedia: 3,500 + 26,000 + 700 − 1,200 = RM 29,000.
Langkah 2, bahan digunakan: 29,000 − 4,000 = RM 25,000.
Langkah 3, tambah kos langsung: 25,000 + 15,500 + 1,500 = RM 42,000.
Susunan dalam akaun pembuatan kelihatan seperti ini.
| RM | |
|---|---|
| Bahan mentah awal | 3,500 |
| Tambah pembelian | 26,000 |
| Tambah angkutan masuk | 700 |
| Tolak pulangan keluar | (1,200) |
| Tolak bahan mentah akhir | (4,000) |
| Bahan mentah digunakan | 25,000 |
| Upah langsung | 15,500 |
| Perbelanjaan langsung (royalti) | 1,500 |
| Kos prima | 42,000 |
Kesilapan yang perlu diawasi
Kesilapan lazim ialah menambah bahan mentah akhir dan bukan menolaknya.
Jawapan yang salah: 3,500 + 26,000 + 700 − 1,200 + 4,000 = 33,000 bahan digunakan, jadi kos prima = 33,000 + 15,500 + 1,500 = 50,000.
Pelajar menganggap inventori akhir sebagai satu lagi kos.
Bahan mentah akhir belum digunakan. Menambahnya menjadikan ralat dua kali ganda saiz inventori, iaitu 8,000 di sini: 50,000 − 42,000.
Pembetulannya ialah menolak. Semakan pantas ialah bahan digunakan tidak boleh melebihi bahan tersedia.
Semak diri anda
Cuba di atas kertas dahulu, kemudian buka setiap jawapan.
1. Bahan mentah awal RM 2,000, pembelian RM 18,000, bahan mentah akhir RM 2,500 dan upah langsung RM 9,000. Cari kos prima.
Lihat jawapan
Bahan digunakan: 2,000 + 18,000 − 2,500 = 17,500. Kos prima: 17,500 + 9,000 = RM 26,500.
2. Bahan mentah digunakan ialah RM 40,000 dan kos prima ialah RM 61,000. Tiada perbelanjaan langsung. Cari upah langsung.
Lihat jawapan
Upah langsung = 61,000 − 40,000 = RM 21,000.
3. Pembelian RM 30,000, pulangan keluar RM 2,000, angkutan masuk RM 500, bahan mentah awal RM 1,500, bahan mentah akhir RM 2,000, upah langsung RM 12,000, sewa kilang RM 6,000. Cari kos prima.
Lihat jawapan
Bahan digunakan: 1,500 + 30,000 − 2,000 + 500 − 2,000 = 28,000. Kos prima: 28,000 + 12,000 = RM 40,000. Sewa kilang RM 6,000 ialah overhed dan ditinggalkan.
Ke mana ini membawa seterusnya
Setelah kos prima kukuh, teruskan ke melaraskan kerja dalam proses, tempat overhed ditambah. Kemudian cuba set latihan akaun pembuatan. Jika soalan memberi sesuatu kos sebagai bahagian daripada angka lain, penjelajah asas peratusan menunjukkan jumlah mana yang dikenakan peratusan itu.
Pelajar kadangkala betul dari segi susunan tetapi tidak dapat menjelaskan mengapa sesuatu angka ditambah atau ditolak. Di situlah tuisyen Accounting dalam talian secara satu dengan satu membantu, kerana guru boleh meminta sebab di sebalik setiap baris.