Mengaitkan mekanisme dengan bukti bermaksud menggunakan angka daripada keputusan untuk menunjukkan bahawa penerangan anda benar. Soalan berbunyi “terangkan keputusan” atau “gunakan data untuk menyokong jawapan anda”. Ia muncul dalam soalan enzim, osmosis, transpirasi, fotosintesis dan pewarisan.
Ia membina atas rantaian daripada penerangan struktur-fungsi, kini dengan satu angka pada salah satu rantaian.
Bagaimana menyambung mekanisme dengan angka?
Gunakan tiga langkah. Setiap satu ialah ayat ringkas.
- Corak dengan angka: nyatakan apa yang angka lakukan, memetik nilai dan unit.
- Mekanisme: namakan proses yang menyebabkan corak itu dan cara ia berfungsi.
- Sambungan semula: nyatakan bagaimana mekanisme itu menerangkan angka khusus yang anda petik.
Ujian berguna: tutup jawapan anda kecuali angkanya. Jika pemeriksa tidak dapat mengenal pasti angka mana yang anda gunakan, bukti itu tidak disambung.
Contoh berlangkah
Semua data di sini ialah rekaan untuk latihan. Seorang pelajar menambah larutan katalase kepada hidrogen peroksida pada suhu berbeza dan mengumpul oksigen yang dihasilkan dalam 2 minit.
| Suhu (°C) | Oksigen terkumpul (cm³) |
|---|---|
| 20 | 4 |
| 30 | 9 |
| 40 | 16 |
| 50 | 7 |
| 60 | 1 |
Soalan: Terangkan keputusan itu.
Langkah 1, corak dengan angka: oksigen meningkat daripada 4 cm³ pada 20 °C kepada 16 cm³ pada 40 °C, kemudian jatuh kepada 7 cm³ pada 50 °C dan 1 cm³ pada 60 °C.
Langkah 2, bahagian meningkat: apabila suhu naik, molekul enzim dan substrat bergerak lebih laju, jadi berlanggar lebih kerap dan dengan tenaga lebih besar. Lebih banyak substrat dipecahkan seminit. Itu menerangkan peningkatan 7 cm³ antara 30 dan 40 °C.
Langkah 3, bahagian menurun: melebihi kira-kira 40 °C enzim mula ternyahasli (denature). Bentuk tapak aktif berubah, jadi substrat tidak lagi muat. Itu menerangkan mengapa 50 °C memberi 9 cm³ kurang daripada 40 °C.
Langkah 4, kesimpulan: suhu optimum dalam keputusan ini hampir 40 °C. Menguji 35 °C dan 45 °C akan mencari nilai itu dengan lebih tepat.
Peningkatan daripada 30 ke 40 °C ialah 16 − 9 = 7 cm³, dan penurunan daripada 40 ke 50 °C ialah 16 − 7 = 9 cm³, jadi kedua-dua perbezaan yang dipetik adalah betul.
Kesilapan yang perlu diawasi
Kesilapan lazim ialah menulis teori dan data sebagai dua jawapan berasingan.
Jawapan yang salah: “Enzim mempunyai suhu optimum dan ternyahasli apabila terlalu panas. Keputusan naik kemudian turun.”
Kedua-dua ayat benar, tetapi tiada angka digunakan dan tiada apa yang menyambung keduanya.
Pembetulannya menamakan satu angka dan kemudian mekanisme yang menerangkannya: “Pada 50 °C hanya 7 cm³ dikumpul, kerana enzim telah mula ternyahasli dan substrat tidak lagi muat pada tapak aktif.”
Semak diri anda
Cuba setiap soalan, kemudian buka jawapan. Angka adalah rekaan.
1. Akar anak benih kacang pea kehilangan jisim dalam larutan gula yang pekat. Jisimnya 2.0 g pada awalnya dan 1.7 g selepas sejam. Hitung peratus perubahan dan terangkan.
Lihat jawapan
Perubahan = 1.7 − 2.0 = −0.3 g. Peratus perubahan = −0.3 ÷ 2.0 × 100 = −15%. Air keluar daripada sel melalui osmosis, kerana larutan gula mempunyai keupayaan air (water potential) lebih rendah (lebih banyak bahan terlarut) daripada kandungan sel.
2. Dalam jadual di atas, angka mana yang akan anda petik untuk menyokong idea bahawa enzim hampir sepenuhnya ternyahasli pada 60 °C?
Lihat jawapan
1 cm³ pada 60 °C, berbanding 16 cm³ pada 40 °C. Hampir semua aktiviti hilang, yang sepadan dengan penyahaslian kebanyakan molekul enzim.
3. Sebuah model meramalkan tumbuhan pea Aa × Aa akan memberi anak dominan dan resesif dalam nisbah 3 : 1. Sampel sebenar 8 anak mempunyai 5 dominan dan 3 resesif. Adakah ini membuktikan model salah?
Lihat jawapan
Tidak. Model menjangka 6 dominan dan 2 resesif daripada 8, dan 5 serta 3 adalah hampir. Persenyawaan berlaku secara rawak, jadi sampel kecil berbeza secara kebetulan. Sampel lebih besar dijangka lebih hampir dengan nisbah ramalan secara purata. Anda boleh meneroka model sebegini pada papan model pewarisan atau menyenaraikan hasil dengan papan pengiraan.
Langkah seterusnya
Jawapan yang bersambung dengan baik lebih mudah dilukis juga, jadi teruskan ke melabel gambar rajah asal tanpa kesesakan. Jika ayat bukti anda terjerumus ke dalam bahasa teleologi, pelajaran kemudian tentang bahasa penyesuaian merangkumi perkara itu.
Sesetengah pelajar dapat melihat aliran dan menerangkan teori secara berasingan, namun kehilangan markah pada ayat penyambung. Itulah langkah tepat yang dilatih oleh guru kami dalam tuisyen Biologi dalam talian secara satu dengan satu.