Merangka soalan penyelidikan bermaksud menukar “saya tertanya-tanya sama ada pelanggan akan suka ini” kepada soalan tepat yang menyebut siapa yang akan ditanya, apa yang ingin diketahui dan hasil yang bagaimana akan mengubah keputusan anda. Dalam IGCSE Business, kemahiran ini ialah langkah pertama penyelidikan pasaran, dan ia menentukan pemilihan kaedah, sampel dan perkataan soal selidik yang menyusul.
Kemahiran ini muncul dalam soalan kes apabila pemilik sedang “memikirkan” sesuatu, dan tugas anda ialah menyatakan apa yang patut diketahui perniagaan sebelum bertindak. Ia termasuk dalam modul penyelidikan pasaran yang lebih luas.
Apakah yang menjadikan soalan penyelidikan boleh dijawab?
Mulakan daripada keputusan, bukan daripada data. Perniagaan tidak membuat kajian untuk suka-suka. Ia membuat kajian kerana perlu memilih antara tindakan, dan jawapannya patut membantu pemilihan itu.
Soalan yang berguna mempunyai empat bahagian:
- Kumpulan: pelanggan atau bakal pelanggan yang penting bagi keputusan ini.
- Topik: satu produk, harga, ciri atau tabiat.
- Ukuran: apa yang akan dikira atau direkod, seperti peratusan yang akan membeli, atau harga yang diterima.
- Latar: di mana dan bila maklumat itu terpakai.
Jika mana-mana bahagian tiada, jawapannya akan terlalu longgar untuk dijadikan tindakan.
Cara merangka soalan, langkah demi langkah
- Tulis keputusan dalam satu ayat: “Patutkah kami membeli mesin smoothie?”
- Namakan ketidakpastian. Apa yang anda tidak tahu sehingga keputusan itu sukar? Biasanya permintaan, harga atau persaingan.
- Tukarkan kepada soalan yang mempunyai kumpulan, topik, ukuran dan latar.
- Semak sama ada ia boleh dijawab. Bolehkah seseorang membalas dengan nombor atau pilihan yang jelas?
- Semak sama ada ia setimpal. Bandingkan kos kajian dengan saiz keputusan.
Contoh berlangkah
Encik Rahim mengusahakan gerai jus buah berhampiran sebuah blok pejabat di Johor Bahru. Beliau memikirkan untuk membeli mesin smoothie berharga RM2,400. Beliau meminta anak saudaranya “mengetahui sama ada orang suka smoothie”.
Langkah 1, keputusan: sama ada hendak membelanjakan RM2,400 untuk mesin smoothie.
Langkah 2, ketidakpastian: beliau tidak tahu sama ada cukup ramai pelanggan waktu makan tengah hari akan membeli smoothie, atau pada harga berapa.
Langkah 3, soalan: “Dalam kalangan pekerja pejabat yang melalui gerai antara pukul 12 tengah hari dengan 2 petang pada hari bekerja, berapa peratus akan membeli smoothie mangga RM9 sekurang-kurangnya seminggu sekali, dan apakah harga tertinggi yang kebanyakan mereka terima?”
Soalan ini menamakan kumpulan (pekerja pejabat waktu makan tengah hari), topik (smoothie mangga), ukuran (peratusan pembeli dan harga yang diterima) dan latar (hari bekerja, 12 tengah hari hingga 2 petang).
Langkah 4, boleh dijawab? Ya. Setiap orang boleh menjawab ya atau tidak serta memilih julat harga.
Langkah 5, setimpal? Soal selidik ringkas kepada 50 orang berharga kira-kira RM60 untuk cetakan dan snek sebagai tanda terima kasih. Berbanding RM2,400, itu ialah 60 ÷ 2,400 = 0.025, iaitu 2.5% daripada keputusan itu. Ini munasabah.
Perhatikan bagaimana soalan itu memberitahu anak saudaranya dengan tepat siapa yang perlu didekati dan apa yang perlu direkod. “Adakah orang suka smoothie?” tidak berbuat demikian.
Kesilapan yang perlu diawasi
Kesilapan lazim ialah soalan yang terlalu luas, atau yang sudah menganggap jawapannya.
Soalan yang lemah: “Apakah yang pelanggan mahu daripada gerai ini?”
Tiada produk, harga atau kumpulan disebut. Jawapan seperti “layanan baik” tidak dapat memberitahu Encik Rahim sama ada hendak membeli mesin itu.
Kesilapan kedua ialah soalan berpandu (leading): “Sejauh mana pelanggan akan menyukai smoothie baharu kami?” Soalan ini menganggap mereka akan suka. Pembetulannya ialah bertanya sama ada mereka akan membelinya, dan biarkan bukti menentukan. Soalan yang baik membiarkan jawapan “ya” dan “tidak” kedua-duanya mungkin.
Semak kendiri
Cuba soalan ini, kemudian buka setiap jawapan.
1. Puan Lim memiliki kedai dobi di Pulau Pinang dan mempertimbangkan perkhidmatan ambil dan hantar. Tulis satu soalan penyelidikan yang mempunyai kumpulan, topik, ukuran dan latar.
Tunjukkan jawapan
Satu jawapan yang baik: “Dalam kalangan isi rumah dalam jarak 3 km dari kedai dobi, berapa peratus akan menggunakan perkhidmatan ambil dan hantar sekurang-kurangnya dua kali sebulan, dan berapakah yuran penghantaran yang mereka terima?” Ia mempunyai kumpulan (isi rumah berhampiran), topik (ambil dan hantar), ukuran (peratusan pengguna, yuran diterima) dan latar (dalam 3 km, penggunaan bulanan). Perkataan lain boleh mendapat markah jika keempat-empat bahagian wujud.
2. Adakah “Adakah pelanggan kami akan gembira?” soalan penyelidikan yang baik? Berikan satu sebab.
Tunjukkan jawapan
Tidak. Ia tidak menyebut produk, kumpulan atau ukuran, jadi apa-apa jawapan boleh dikatakan sesuai. Ia tidak dapat membimbing keputusan.
3. Sebuah kedai roti merancang membelanjakan RM40,000 untuk ketuhar baharu. Ia mencadangkan kajian berharga RM800. Kirakan kos kajian sebagai peratusan keputusan itu dan nyatakan sama ada ia nampak setimpal.
Tunjukkan jawapan
800 ÷ 40,000 = 0.02, iaitu 2%. Ia nampak setimpal, kerana kos kecil digunakan untuk mengurangkan risiko yang besar.
Ke mana selepas ini?
Setelah soalan jelas, pilihan seterusnya ialah dari mana bukti akan diperoleh. Teruskan dengan data primer dan data sekunder, kemudian uji seluruh topik dengan set latihan penyelidikan pasaran.
Ramai pelajar memahami sesuatu soalan apabila membacanya tetapi lebih sukar membinanya daripada kes yang kabur. Guru kami memerhatikan jurang itu dalam tuisyen Business satu dengan satu dalam talian.