Soalan tentang pertukaran tumbuhan biasanya memberi jadual keadaan dan satu ukuran, kemudian meminta anda memerihalkan corak, mengira kadar dan menerangkannya. Ketiga-tiga tugas menggunakan kemahiran berbeza, jadi anggap ia tiga langkah yang berasingan.
Pelajaran ini berada dalam mekanisme biologi dalam tugasan campuran dan membina atas rantaian dalam pelajaran membran. Semua angka di sini direka untuk pengajaran.
Apakah yang berlaku di dalam daun?
Air tersejat dari permukaan sel di dalam daun. Wap air kemudian meresap keluar melalui stoma (stomata), iaitu liang kecil, menuruni kecerunan kepekatan. Kehilangan ini dipanggil transpirasi (transpiration).
Empat keadaan mengubah kecuramannya: cahaya (membuka stoma), suhu (penyejatan lebih laju), kelembapan (udara lembap mengurangkan kecerunan) dan angin (membawa pergi udara lembap di sekeliling daun).
Contoh langkah demi langkah (data rekaan)
Sebuah potometer mengukur berapa banyak air diambil oleh pucuk berdaun dalam 15 minit pada empat keadaan.
| Keadaan | Air diambil dalam 15 min (cm³) | Kadar (cm³/min) |
|---|---|---|
| Teduh, udara tenang | 1.2 | 0.08 |
| Cahaya terang, udara tenang | 3.0 | 0.20 |
| Cahaya terang, berangin | 4.5 | 0.30 |
| Lembap, udara tenang | 0.9 | 0.06 |
Langkah 1, kira setiap kadar: kadar = isi padu ÷ masa. 1.2 ÷ 15 = 0.08. 3.0 ÷ 15 = 0.20. 4.5 ÷ 15 = 0.30. 0.9 ÷ 15 = 0.06.
Langkah 2, perihalkan corak: kadar tertinggi ialah cahaya terang dengan angin (0.30 cm³/min). Yang terendah ialah lembap dan tenang (0.06 cm³/min).
Langkah 3, bandingkan dengan angka: cahaya terang berbanding teduh ialah 0.20 ÷ 0.08 = 2.5 kali lebih laju. Angin menambah 0.30 − 0.20 = 0.10 cm³/min, iaitu peningkatan 50% berbanding udara tenang.
Langkah 4, terangkan: dalam cahaya terang stoma lebih terbuka, jadi lebih banyak wap air meresap keluar. Angin membawa pergi udara lembap di sekeliling daun, yang mengekalkan kecerunan curam. Dalam udara lembap kecerunan cetek, jadi kurang wap keluar.
Kesilapan yang perlu dielakkan
Jawapan yang salah: “Angin membuat tumbuhan mengambil lebih banyak air kerana angin menolak air ke atas batang.”
Data menunjukkan kadar pengambilan meningkat, tetapi angin tidak menolak air. Mekanismenya ialah kecerunan kepekatan yang lebih curam di permukaan daun, dan pengambilan meningkat kerana air yang hilang diganti dari akar. Mulakan dari daun dan kembali ke bawah tumbuhan.
Satu lagi kesilapan ialah tidak menulis unit. Kadar “0.20” mendapat markah kurang berbanding “0.20 cm³/min”.
Semak sendiri
1. Satu pucuk mengambil 2.4 cm³ dalam 20 minit. Berapakah kadarnya?
Tunjukkan jawapan
2.4 ÷ 20 = 0.12 cm³/min. Semakan: 0.12 × 20 = 2.4.
2. Satu pucuk mempunyai kadar 0.18 cm³/min. Berapa banyak air diambil dalam 25 minit?
Tunjukkan jawapan
0.18 × 25 = 4.5 cm³. Semakan: 0.18 × 100 = 18, dan 25 ialah suku daripada 100, jadi 18 ÷ 4 = 4.5.
3. Antara empat keadaan dalam jadual, yang mana memberi kadar terendah, dan mengapa?
Tunjukkan jawapan
Lembap, udara tenang (0.06 cm³/min). Udara di luar sudah mengandungi banyak wap air, jadi kecerunan kepekatan cetek dan resapan keluar melalui stoma perlahan.
Ke mana selepas ini?
Teruskan dengan menjejak tenaga antara proses biologi dan ukuran fizik. Pengkritik penyiasatan saintifik membantu anda menilai sama ada kaedah potometer mengawal pemboleh ubah yang betul, dan set latihan campuran menguji keseluruhan rantaian.
Jika soalan berjadual ialah tempat markah anda hilang, guru kami boleh membina tabiat itu dalam tuisyen Combined Science satu dengan satu dalam talian.