Kekangan belanjawan (budget constraint) isi rumah ialah had perbelanjaan yang ditetapkan oleh pendapatan dan harga. Apa-apa yang mampu dibeli berada pada atau di dalam had itu. Pelajaran ini menunjukkan cara membacanya, mengira titik hujungnya, dan menghuraikan apa yang berubah apabila pendapatan atau harga berubah, dalam wang, perbankan dan isi rumah.
Bagaimanakah pendapatan dan harga menetapkan had?
Andaikan sebuah isi rumah membelanjakan seluruh pendapatannya untuk dua barang, X dan Y. Jika semuanya untuk X, ia membeli pendapatan ÷ harga X. Jika semuanya untuk Y, ia membeli pendapatan ÷ harga Y. Kedua-dua kuantiti itu ialah titik hujung garis belanjawan.
Setiap gabungan yang mampu dibeli terletak di antara keduanya.
Garis belanjawan juga menunjukkan kos peluang. Memilih lebih banyak X bermakna mengorbankan sebahagian Y, kerana pendapatan yang sama tidak boleh dibelanjakan dua kali.
Contoh berlangkah: isi rumah Tan
Isi rumah Tan di sebuah pekan rekaan mempunyai RM240 untuk dibelanjakan minggu ini bagi buku nota (X) pada harga RM8 sebuah dan snek (Y) pada harga RM6 sebungkus.
Langkah 1, titik hujung. Semua untuk buku nota: 240 ÷ 8 = 30. Semua untuk snek: 240 ÷ 6 = 40.
Langkah 2, satu gabungan yang mampu dibeli. Beli 15 buku nota: 15 × 8 = RM120. Baki RM120 membeli 120 ÷ 6 = 20 snek. Semak: 120 + 120 = RM240, jadi pendapatan digunakan tepat.
Langkah 3, kos peluang. Mengorbankan RM8 untuk satu buku nota bermaksud 8 ÷ 6 = 1.33 snek lebih sedikit. Dalam nilai tepat, 3 buku nota tambahan berharga RM24, iaitu 4 snek.
Langkah 4, pendapatan meningkat. Pendapatan menjadi RM300 dengan harga yang sama. Titik hujung menjadi 300 ÷ 8 = 37.5 buku nota dan 300 ÷ 6 = 50 snek. Kedua-dua titik hujung meningkat, jadi garis bergerak ke luar.
Langkah 5, satu harga jatuh. Kembali kepada RM240, andaikan harga buku nota jatuh kepada RM6. Semua untuk buku nota menjadi 240 ÷ 6 = 40. Semua untuk snek masih 40, kerana harga snek dan pendapatan tidak berubah.
| Kes | Buku nota jika semua dibelanjakan | Snek jika semua dibelanjakan |
|---|---|---|
| Permulaan (RM240, RM8, RM6) | 30 | 40 |
| Pendapatan RM300 | 37.5 | 50 |
| Harga buku nota RM6 | 40 | 40 |
Dalam kes terakhir hanya satu titik hujung berubah, jadi garis berputar (pivots) dan bukan beranjak selari.
Kesilapan yang perlu dielakkan
Jawapan yang salah: “Apabila harga buku nota jatuh, seluruh garis belanjawan beranjak ke luar.”
Hanya titik hujung buku nota berubah. Titik hujung snek kekal pada 40.
Pembetulannya ialah mengira kedua-dua titik hujung setiap kali. Jika pendapatan berubah, kedua-dua titik hujung berubah dengan kadar yang sama, jadi garis beranjak. Jika satu harga berubah, hanya titik hujung barang itu berubah, jadi garis berputar. Nyatakan angkanya sebagai bukti.
Kesilapan kedua ialah lupa bahawa garis itu ialah had. Titik di luar garis tidak mampu dibeli pada pendapatan yang dinyatakan, walaupun ia nampak menarik.
Semak kendiri
1. Seorang pelajar mempunyai RM90 untuk dibelanjakan bagi minuman pada harga RM3 dan sandwic pada harga RM5. Cari kedua-dua titik hujung.
Lihat jawapan
Semua untuk minuman: 90 ÷ 3 = 30. Semua untuk sandwic: 90 ÷ 5 = 18.
2. Dia membeli 10 minuman. Berapa banyak sandwic yang mampu dibeli dengan baki wangnya?
Lihat jawapan
Minuman berharga 10 × 3 = RM30. Baki = 90 − 30 = RM60. Sandwic = 60 ÷ 5 = 12.
3. Pendapatannya jatuh kepada RM60 dengan harga yang sama. Nyatakan titik hujung baharu dan sama ada garis beranjak atau berputar.
Lihat jawapan
Minuman: 60 ÷ 3 = 20. Sandwic: 60 ÷ 5 = 12. Kedua-dua titik hujung jatuh, jadi garis beranjak ke dalam.
Ke mana selepas ini?
Pelajaran terakhir menggunakan pemikiran ini pada pinjaman: perubahan insentif meminjam daripada fakta yang dinyatakan. Untuk sokongan aritmetik, penjelajah asas peratusan membantu apabila perubahan pendapatan dinyatakan sebagai peratusan. Set latihan campuran modul ini mengulang kaji garis belanjawan.
Memahami mengapa garis beranjak atau berputar lebih mudah apabila ada orang yang bertanya soalan kepada anda, dan itulah cara tuisyen Economics dalam talian satu dengan satu boleh membantu.