Buku tunai tiga lajur merekod penerimaan di sebelah kiri (debit) dan bayaran di sebelah kanan (kredit), dengan lajur diskaun, lajur tunai dan lajur bank pada setiap sebelah. Ia muncul apabila soalan memberikan senarai transaksi dan meminta anda menulis serta mengimbangkan buku tunai.
Kemahiran ini ialah titik permulaan buku tunai dan tunai runcit, dan ia dibina terus atas pemilihan debit dan kredit dalam asas catatan berganda.
Apakah yang masuk setiap lajur?
Lajur tunai dan bank menyimpan wang yang benar-benar bergerak. Lajur diskaun menyimpan diskaun penyelesaian, yang bukan wang sama sekali, hanya jumlah yang mengurangkan hutang.
Penerimaan masuk sebelah debit dan bayaran masuk sebelah kredit. Lajur diskaun di sebelah debit ialah diskaun dibenarkan, diberikan kepada pelanggan. Lajur diskaun di sebelah kredit ialah diskaun diterima, diberikan oleh pembekal.
Bagaimana mencatat transaksi, langkah demi langkah?
- Adakah wang bergerak? Jika tidak, ia bukan entri buku tunai.
- Ke arah mana? Wang masuk di sebelah kiri. Wang keluar di sebelah kanan.
- Lajur mana? Wang kertas dan syiling masuk lajur tunai. Cek, pindahan dan kad masuk lajur bank.
- Adakah ada diskaun? Letakkan diskaun dalam lajur diskaun di sebelah yang sama, dan hanya wang yang dibayar atau diterima dalam lajur amaun.
- Namakan akaun lawan dalam lajur butiran, contohnya A. Hamid atau Gaji.
Contoh berlangkah
Sari Stationery memulakan bulan Mac dengan tunai RM 450 dan RM 3,200 di bank.
- 3 Mac: menerima cek daripada A. Hamid RM 380, menyelesaikan bakinya RM 400. Diskaun dibenarkan RM 20.
- 4 Mac: jualan tunai RM 290.
- 5 Mac: membayar Lim Trading dengan cek RM 760, menyelesaikan RM 800. Diskaun diterima RM 40.
- 6 Mac: membayar gaji tunai RM 210.
- 7 Mac: membayar elektrik melalui pindahan bank RM 145.
Sebelah debit
| Tarikh | Butiran | Diskaun | Tunai | Bank |
|---|---|---|---|---|
| 1 Mac | Baki b/d | 450 | 3,200 | |
| 3 Mac | A. Hamid | 20 | 380 | |
| 4 Mac | Jualan | 290 | ||
| 20 | 740 | 3,580 |
Sebelah kredit
| Tarikh | Butiran | Diskaun | Tunai | Bank |
|---|---|---|---|---|
| 5 Mac | Lim Trading | 40 | 760 | |
| 6 Mac | Gaji | 210 | ||
| 7 Mac | Elektrik | 145 | ||
| 7 Mac | Baki c/d | 530 | 2,675 | |
| 40 | 740 | 3,580 |
Semak lajur: tunai ialah 450 + 290 = 740 di sebelah debit, dan 210 + 530 = 740 di sebelah kredit. Bank ialah 3,200 + 380 = 3,580 di sebelah debit, dan 760 + 145 + 2,675 = 3,580 di sebelah kredit.
Baki dibawa ke hadapan pada 8 Mac ialah tunai RM 530 dan bank RM 2,675, kedua-duanya di sebelah debit.
Pada akhir tempoh, jumlah RM 20 didebitkan ke akaun diskaun dibenarkan, dan jumlah RM 40 dikreditkan ke akaun diskaun diterima. Akaun A. Hamid dikreditkan RM 400: RM 380 daripada buku tunai dan RM 20 diskaun.
Kesilapan yang perlu diawasi
Kesilapan lazim ialah menulis penuh RM 400 dalam lajur bank dan kemudian menambah diskaun juga.
Entri yang salah: Debit bank 400, diskaun dibenarkan 20.
Perniagaan tidak menerima RM 400. Ia menerima RM 380, jadi lajur bank dilebihkan RM 20 dan baki yang dibawa turun tidak akan sepadan dengan bank.
Pembetulannya ialah bertanya “berapa banyak wang yang benar-benar bergerak?” dan menulis hanya amaun itu dalam lajur bank. Diskaun ialah perbezaan antara amaun terhutang dan amaun yang dibayar.
Semak kendiri
1. Di sebelah mana dan lajur mana bayaran tunai RM 150 untuk pos direkod?
Lihat jawapan
Sebelah kredit (kanan), dalam lajur tunai, iaitu kredit tunai RM 150. Wang keluar dan ia wang kertas serta syiling.
2. Seorang pelanggan berhutang RM 500. Dia menyelesaikan dengan cek RM 490 yang anda masukkan ke bank. Apakah yang muncul dalam buku tunai?
Lihat jawapan
Debit bank RM 490 dan diskaun dibenarkan RM 10 di sebelah debit. Akaun pelanggan dikreditkan RM 500 keseluruhannya.
3. Lajur tunai berjumlah RM 1,200 di sebelah debit dan RM 845 di sebelah kredit sebelum diimbangkan. Berapakah baki dibawa turun, dan di sebelah mana ia dibawa ke hadapan?
Lihat jawapan
1,200 − 845 = RM 355. Ia ditulis di sebelah kredit sebagai baki c/d supaya kedua-dua jumlah sama, dan dibawa ke hadapan di sebelah debit sebagai baki b/d.
Ke mana selepas ini
Apabila susun atur terasa semula jadi, teruskan ke membezakan pergerakan bank dan tunai, kemudian uji diri dengan set latihan buku tunai dan tunai runcit. Pelatih catatan berganda dan lejar menunjukkan di mana setiap entri disiarkan.
Jika anda memahami setiap langkah tetapi masih memilih lajur yang salah apabila masa terhad, guru kami boleh membantu melalui tuisyen Accounting dalam talian satu dengan satu.