Virus ialah zarah kecil yang terdiri daripada bahan genetik di dalam salutan protein. Ia bukan sel, dan ia hanya boleh membiak di dalam sel perumah (host cell) yang hidup. Pelajaran dalam sistem hidupan dan pengelasan ini mengajar anda membandingkan struktur dengan tepat dan berhenti pada fakta yang dijangka oleh sukatan anda.
Apa yang ada di dalam virus, berbanding sel?
Sel mempunyai membran sel dan sitoplasma yang menempatkan tindak balas kimia sel. Virus tidak mempunyai kedua-duanya.
| Ciri | Sel haiwan | Sel bakteria | Virus |
|---|---|---|---|
| Nukleus | Ada | Tiada, DNA bebas dalam sitoplasma | Tiada |
| Membran sel | Ada | Ada | Tiada |
| Sitoplasma | Ada | Ada | Tiada |
| Dinding sel | Tiada | Ada | Tiada |
| Bahan genetik | DNA dalam nukleus | DNA, termasuk gelung dan plasmid | DNA atau RNA, di dalam salutan protein |
| Membiak sendiri | Membahagi sebagai sebahagian organisma | Membahagi sendirian | Tidak, memerlukan sel perumah |
Jadual ini ialah ringkasan. Semak nota anda untuk gambar rajah dan label yang guru anda mahu anda tahu.
Bagaimana virus membiak?
Virus melekat pada sel perumah dan bahan genetiknya memasuki sel itu. Jentera sel perumah sendiri kemudian membuat zarah virus baharu.
Zarah virus keluar dan boleh menjangkiti sel lain. Perkara utama untuk jawapan: sel perumah yang melakukan kerja. Virus membekalkan arahan.
Contoh berlangkah
Soalan: Nyatakan dua perbezaan antara bakteria dan virus.
Langkah 1, pilih ciri yang jelas daripada jadual. Pilihan yang baik ialah membran sel dan kaedah pembiakan.
Langkah 2, tulis setiap perbezaan sebagai perbandingan penuh.
- Bakteria mempunyai membran sel dan sitoplasma, tetapi virus tidak mempunyai kedua-duanya.
- Bakteria boleh membiak sendiri, tetapi virus hanya boleh membiak di dalam sel perumah.
Langkah 3, semak markah. Setiap pernyataan menamakan kedua-dua organisma. Menulis “virus tiada sitoplasma” sahaja bukan perbandingan, jadi ia mungkin tidak mendapat markah.
Kesilapan yang perlu dielakkan
Jawapan yang salah: “Virus ialah jenis sel yang paling kecil, dan ia hidup kerana ia membiak.”
Ini membuat dua tuntutan di luar fakta: virus bukan sel, dan membiak hanya di dalam sel perumah tidak sama dengan menjalankan proses hidupan sendirian.
Pembetulannya ialah menyatakan apa yang ditunjukkan oleh struktur: virus ialah zarah bukan sel, dan ia memerlukan sel perumah untuk membiak. Jika soalan bertanya sama ada virus hidup, gunakan fakta dalam nota sukatan anda dan elakkan tuntutan yang tidak ditanya.
Semak sendiri
1. Namakan dua bahagian virus yang lazim.
Lihat jawapan
Bahan genetik (DNA atau RNA) dan salutan protein.
2. Seorang murid melabel gambar rajah virus dengan “nukleus” dan “sitoplasma”. Terangkan kesilapan itu.
Lihat jawapan
Virus bukan sel, jadi ia tidak mempunyai nukleus mahupun sitoplasma.
3. Mengapa virus tidak boleh membiak dalam kaldu nutrien steril, sedangkan bakteria boleh?
Lihat jawapan
Virus memerlukan sel perumah yang hidup untuk membuat zarah virus baharu. Kaldu steril tidak mengandungi sel perumah, tetapi bakteria boleh membahagi di situ kerana ia sel yang lengkap.
Ke mana selepas ini?
Apabila anda selesai pelajaran ini, uji keseluruhan modul dengan set latihan sistem hidupan dan pengelasan. Untuk cara sel dibina, teruskan ke sel dan mikroskopi.
Guru dalam tuisyen Biologi dalam talian satu dengan satu boleh menyemak nota anda sendiri dan membantu anda memutuskan sejauh mana jawapan tentang virus perlu dibawa.