Pengelasan bermaksud menyusun organisma ke dalam kumpulan kerana ia berkongsi ciri. Ciri yang penting, bukan habitat, nama atau rupa umum. Pelajaran ini membina tabiat menulis satu ciri bagi setiap kumpulan, iaitu apa yang biasanya diperlukan oleh jawapan peperiksaan dalam sistem hidupan dan pengelasan.
Bagaimana organisma dikumpulkan?
Ahli biologi bermula dengan kumpulan besar yang dipanggil kerajaan dan membahagikannya kepada kumpulan yang lebih kecil dengan lebih banyak ciri sepunya. Organisma dalam kumpulan yang sama berkongsi satu set ciri yang tidak semuanya dimiliki oleh organisma di luar kumpulan itu.
Set ciri kerajaan yang lazim dipelajari, dalam perkataan anda sendiri:
| Kumpulan | Ciri sepunya utama |
|---|---|
| Haiwan | Berbilang sel, tiada dinding sel, tiada kloroplas, makan organisma lain |
| Tumbuhan | Berbilang sel, dinding sel selulosa, kloroplas, membuat makanan melalui fotosintesis |
| Kulat | Badan daripada hifa seperti benang, dinding sel bukan selulosa, tiada kloroplas, makan bahan organik mati atau hidup |
| Protoktista (protoctist) | Kebanyakannya satu sel dengan nukleus, sebahagian mempunyai kloroplas |
| Prokariot | Satu sel, tiada nukleus, DNA bebas dalam sitoplasma |
Vertebrata, iaitu haiwan bertulang belakang, dibahagikan lagi:
| Kumpulan | Sebahagian ciri pembeza |
|---|---|
| Mamalia | Bulu atau rambut, kelenjar susu, paru-paru |
| Burung | Bulu pelepah, sayap, paruh, bertelur bercengkerang keras |
| Reptilia | Kulit kering bersisik, paru-paru, bertelur bercengkerang liat |
| Amfibia | Kulit lembap, bertelur dalam air, paru-paru ketika dewasa |
| Ikan | Insang, sisik, sirip |
Sesetengah ciri muncul dalam lebih daripada satu kumpulan. Itulah sebabnya anda menggunakan gabungan ciri.
Contoh berlangkah
Satu organisma diterangkan di bawah. Penerangan ini direka untuk latihan.
Organisma Q hidup dalam kolam. Ia satu sel dengan nukleus. Ia mempunyai kloroplas dan berenang menggunakan ekor seperti benang.
Langkah 1, asingkan mengikut bilangan sel. Organisma Q satu sel, jadi ia bukan haiwan atau tumbuhan dalam erti berbilang sel.
Langkah 2, gunakan nukleus. Ia mempunyai nukleus, jadi ia bukan prokariot, kerana prokariot tiada nukleus.
Langkah 3, semak ciri yang tinggal. Ia satu sel dengan nukleus dan mempunyai kloroplas. Itu sesuai dengan protoktista.
Jawapan: Organisma Q ialah protoktista, kerana ia organisma satu sel dengan nukleus dan kloroplas.
Kesilapan yang perlu dielakkan
Jawapan yang salah: “Ikan lumba-lumba ialah ikan, kerana ia hidup dalam laut dan berbadan licin.”
Murid itu menggunakan habitat dan bentuk.
Lumba-lumba mempunyai paru-paru, berdarah panas dan menyusukan anaknya, jadi ia mamalia. Bentuk boleh mencerminkan cara haiwan bergerak, bukan kumpulan yang dimilikinya. Sentiasa pilih ciri seperti insang, bulu pelepah atau bulu roma yang terdapat pada semua ahli kumpulan itu.
Semak sendiri
1. Nyatakan dua ciri yang menunjukkan cendawan ialah kulat dan bukan tumbuhan.
Lihat jawapan
Ia tiada kloroplas, jadi tidak boleh berfotosintesis, dan badannya terdiri daripada hifa. Dinding selnya bukan daripada selulosa.
2. Satu haiwan mempunyai tulang belakang, kulit lembap dan bertelur berjelly dalam air. Namakan kumpulan vertebratanya.
Lihat jawapan
Amfibia.
3. Seorang murid berkata organisma tanpa nukleus mestilah sel haiwan. Betulkan dalam satu ayat.
Lihat jawapan
Sel haiwan mempunyai nukleus; sel tanpa nukleus, dengan DNA bebas dalam sitoplasma, ialah prokariot.
Ke mana selepas ini?
Nama juga sebahagian daripada pengelasan, dan mentafsir nama saintifik menunjukkan apa yang nama itu beritahu dan apa yang tidak. Jika anda perlu mengulang kaji cara ciri digunakan untuk mengenal pasti organisma, lihat menggunakan kunci pengenalpastian yang mudah.
Guru dalam tuisyen Biologi dalam talian satu dengan satu boleh membantu anda menukar jadual kerajaan yang panjang kepada beberapa ayat ciri yang boleh anda ingat semasa tekanan peperiksaan.