Kos lepas (opportunity cost) ialah manfaat alternatif paling bernilai berikutnya yang anda lepaskan apabila membuat pilihan. Sumber seperti wang, masa dan ruang adalah terhad, jadi memilih satu kegunaan bermakna kegunaan lain tidak dapat berlaku.
Soalan gaya Cambridge menanyakannya apabila pemilik perniagaan perlu memilih antara beberapa pilihan, jadi ia terletak di awal keusahawanan dan tujuan perniagaan.
Bagaimana mencari kos lepas?
Ikut empat langkah, dalam susunan yang sama setiap kali.
- Senaraikan pilihan sebenar yang boleh dipilih pemilik dengan sumber yang sama.
- Anggar manfaat setiap pilihan, dalam wang atau ukuran lain yang jelas.
- Tanda pilihan pemilik.
- Namakan yang paling bernilai antara pilihan yang tinggal. Itu sahaja kos lepasnya.
Manfaat yang dilepaskan mesti diukur dalam unit yang sama dengan pilihan itu, seperti ringgit sebulan.
Contoh berlangkah
Zainal mempunyai simpanan RM40,000 dan tiga pilihan.
| Pilihan | Manfaat dijangka |
|---|---|
| A. Kiosk nasi kandar di Ipoh | Untung RM3,000 sebulan |
| B. Kedai baiki telefon | Untung RM2,600 sebulan |
| C. Deposit tetap pada 3% setahun | Faedah RM1,200 setahun |
Langkah 1, samakan skala. C memberi RM40,000 × 3% = RM1,200 setahun, iaitu RM1,200 ÷ 12 = RM100 sebulan.
Langkah 2, susun. A ialah RM3,000 sebulan, B RM2,600 dan C RM100.
Langkah 3, tanda pilihan. Zainal memilih A, iaitu kiosk.
Langkah 4, namakan kos lepas. Alternatif paling bernilai berikutnya ialah B, jadi kos lepasnya ialah RM2,600 sebulan daripada kedai baiki telefon.
Jawapan bertulis yang baik mengaitkannya dengan keputusan: “Zainal melepaskan RM2,600 sebulan daripada kedai baiki, tetapi jangkaan RM3,000 daripada kiosk lebih tinggi, jadi pilihan itu nampak munasabah dari segi keuntungan sahaja.”
Kesilapan yang perlu diawasi
Jawapan yang salah: “Kos lepasnya ialah RM2,600 + RM100 = RM2,700 sebulan.”
Ini menjumlahkan setiap pilihan yang ditolak Zainal.
Zainal tidak boleh menjalankan kedai telefon dan pada masa yang sama menggunakan RM40,000 yang sama untuk deposit, jadi dia tidak melepaskan kedua-duanya.
Kos lepas hanyalah satu alternatif paling bernilai, iaitu RM2,600 sebulan. Satu lagi kesilapan ialah menyebut RM40,000 itu sendiri. Itu jumlah yang dilaburkan, bukan manfaat yang dilepaskan.
Semak kendiri
1. Seorang pemilik kilang menggunakan sebuah unit kedai sebagai stor. Unit itu boleh disewakan pada RM2,000 sebulan. Apakah kos lepas bulanan menggunakannya sebagai stor?
Lihat jawapan
Kegunaan paling bernilai berikutnya ialah menyewakannya, jadi kos lepasnya RM2,000 sebulan. Pemilik tidak membayar sewa kepada sesiapa, tetapi manfaat menyewakan dilepaskan.
2. Aisha menghabiskan hari Sabtu membuat penghantaran sendiri. Alternatifnya ialah mengajar tuisyen untuk RM120, atau berehat yang dinilainya RM60. Apakah kos lepas hari Sabtunya?
Lihat jawapan
Alternatif paling bernilai berikutnya ialah yang lebih tinggi, iaitu tuisyen, jadi kos lepasnya RM120. Rehat RM60 ialah alternatif lebih rendah dan tidak dicampurkan.
3. Sebuah kedai roti hanya ada satu slot ketuhar. Kek memberi untung RM240, roti RM180 dan biskut RM150. Ia memilih kek. Nyatakan kos lepasnya.
Lihat jawapan
Alternatif paling bernilai yang dilepaskan ialah roti pada RM180. Kos lepasnya RM180. Biskut pada RM150 ialah pilihan ketiga dan bukan sebahagian daripada jawapan.
Langkah seterusnya
Kos lepas menerangkan mengapa sesuatu idea dipilih. Pelajaran seterusnya, mengelaskan aktiviti mengikut sektor ekonomi, menunjukkan di mana idea itu terletak dalam ekonomi yang lebih luas. Jika anda mahu melihat bagaimana wang yang terikat dalam perniagaan baharu berbeza daripada untung, cuba jambatan tunai berbanding untung.
Kelemahan yang lazim ialah takrif yang betul diikuti contoh yang tidak jelas. Guru dalam tuisyen Business dalam talian secara satu dengan satu boleh menyemak jawapan kes ringkas anda baris demi baris dan menunjukkan di mana sesuatu ayat berhenti dikaitkan dengan fakta.