Istilah ini diterangkan mengikut cara kami menggunakannya semasa mengajar kemahiran. Semua contoh adalah rekaan. Jika sukatan atau guru anda menggunakan perkataan yang sedikit berbeza, ikut sukatan bagi tahun peperiksaan anda.
Untuk peta bagaimana kemahiran ini saling berkait, lihat panduan subjek.
Soalan dan skop
Isu (issue). Perkara yang orang tidak sepakat atau sukar diputuskan, dengan lebih daripada satu pandangan munasabah. Contoh: sama ada sebuah bandar patut mengenakan caj untuk beg plastik. Sering dikelirukan dengan: kesimpulan, iaitu apa yang anda putuskan selepas meneliti isu itu. Lihat memisahkan isu daripada kesimpulan.
Skop (scope). Had yang anda tetapkan pada soalan: siapa, di mana dan bila. Contoh: “pelajar Tingkatan 4 di sebuah sekolah dalam satu penggal” dan bukan “remaja”. Sering dikelirukan dengan: topik, iaitu bidang umum. Berlatih dalam soalan dan skop penyelidikan.
Populasi (population). Kumpulan yang dirujuk oleh sesuatu tuntutan. Contoh: isi rumah di sebuah kampung. Sering dikelirukan dengan: sampel, iaitu kumpulan lebih kecil yang sebenarnya anda kutip datanya. Lihat menentukan populasi dan tempoh.
Sumber
Sumber (source). Tempat maklumat datang, seperti laporan, tinjauan, temu bual atau laman web. Contoh: rekod timbang mingguan kantin sekolah. Sering dikelirukan dengan: bukti, iaitu maklumat khusus yang anda gunakan daripadanya.
Sumber primer dan sekunder. Sumber primer ialah rekod asal atau catatan langsung. Sumber sekunder melaporkan atau mentafsirkannya. Contoh: borang tinjauan berbanding artikel berita tentang tinjauan itu. Lihat mengenal pasti sumber asal.
Kebolehpercayaan (credibility). Sejauh mana sesuatu sumber wajar dipercayai untuk tuntutan tertentu. Contoh: penyelidik kesihatan boleh dipercayai tentang kajian tidur tetapi tidak tentang jadual bas. Sering dikelirukan dengan: persetujuan, kerana sumber yang boleh dipercayai pun boleh silap. Dibincangkan dalam sumber dan kebolehpercayaan.
Bias. Kecenderungan dalam cara sumber dihasilkan atau dipersembahkan, sering kerana kepentingan atau pandangan. Contoh: syarikat minuman melaporkan minumannya meningkatkan tumpuan. Sering dikelirukan dengan: ralat, iaitu kesilapan tanpa sebarang kecenderungan.
Tuntutan dan bukti
Tuntutan (claim). Kenyataan bahawa sesuatu itu benar. Contoh: “Kebanyakan pelajar lebih suka jadual baharu.” Sering dikelirukan dengan: sebab, iaitu mengapa tuntutan itu mungkin benar.
Sebab (reason). Pautan yang menerangkan mengapa bukti menyokong tuntutan. Contoh: “Kerana 40 daripada 50 yang ditinjau berkata begitu, pilihan itu kelihatan kuat dalam kumpulan tersebut.” Sering dikelirukan dengan: bukti itu sendiri. Lihat tuntutan, sebab dan bukti.
Bukti (evidence). Maklumat yang boleh disemak dan digunakan untuk menyokong atau menguji tuntutan. Contoh: jadual kiraan tinjauan. Sering dikelirukan dengan: pendapat, yang tiada rekod untuk diperiksa.
Hujah balas (counterargument). Hujah munasabah yang bertentangan dengan pendirian anda. Contoh: “Tinjauan dibuat pada hari sukan.” Sering dikelirukan dengan: kelemahan yang diabaikan. Tangani dalam penjelasan bernas.
Data dan had
Sampel (sample). Sebahagian populasi yang benar-benar anda tanya atau ukur. Contoh: 30 pelajar daripada satu kelab. Sering dikelirukan dengan: populasi. Sampel patut sepadan dengan kumpulan yang anda buat tuntutan tentangnya.
Korelasi dan sebab-akibat (correlation and causation). Dua perkara yang meningkat bersama ialah korelasi. Satu menghasilkan yang lain ialah sebab-akibat. Contoh: jualan aiskrim dan kebakaran matahari sama-sama meningkat pada bulan panas, tetapi tiada satu yang menyebabkan yang lain. Lihat tafsiran data dan had.
Had (limitation). Sempadan pada apa yang boleh ditunjukkan oleh bukti. Contoh: “Ini hanya meliputi satu sekolah.” Sering dikelirukan dengan: bias. Had berkaitan liputan, bukan kecenderungan.
Perspektif dan refleksi
Perspektif (perspective). Cara melihat sesuatu isu yang dibentuk oleh kedudukan, pengalaman atau kepentingan. Contoh: penumpang dan syarikat bas melihat kenaikan tambang. Sering dikelirukan dengan: fakta. Bandingkan pandangan dalam membandingkan perspektif.
Refleksi (reflection). Menerangkan apa yang anda pelajari, apa yang berubah dalam pemikiran anda dan apa yang akan anda lakukan secara berbeza. Contoh: “Mula-mula saya percaya satu tinjauan, kemudian belajar menyemak siapa yang menjalankannya.” Sering dikelirukan dengan: huraian aktiviti. Lihat refleksi dan penambahbaikan.
Menggunakan senarai ini
Pilih dua istilah yang terasa dekat, seperti bias dan had, dan tulis satu contoh rekaan bagi setiap satu. Jika anda tidak dapat membezakannya, ulangi pelajaran dan semakan kendirinya. Guru juga boleh menguji kefahaman anda dengan meminta anda mengelaskan contoh baharu, satu cara semula jadi menggunakan kelas satu dengan satu dalam Global Perspectives.