Untuk mencari peratusan sesuatu jumlah tanpa kalkulator, bina peratusan itu daripada blok yang mudah: 10% (bahagi 10), 5% (separuh daripada 10%) dan 1% (bahagi 100). Tambah atau tolak blok sehingga sepadan dengan peratusan yang diperlukan.
Kemahiran ini membuka peratusan dan asas yang berubah, dan muncul semula dalam soalan diskaun, cukai, faedah dan untung sepanjang kertas.
Mengapa bina daripada blok?
“Peratus” bermaksud “daripada 100”. Jadi 35% sesuatu jumlah ialah 35 perseratus daripadanya. Anda boleh mendarab dengan 35 dan membahagi dengan 100, tetapi itu pengiraan yang berat untuk dibuat dalam kepala.
Blok lebih ringan. Membahagi dengan 10 atau 100 hanya menggerakkan digit, dan mengambil separuh ialah perkara yang mudah bagi kebanyakan pelajar. Jika anda boleh mendapat 10%, anda boleh mendapat hampir mana-mana peratusan.
Blok mana yang diperlukan?
| Blok | Cara mencari |
|---|---|
| 10% | bahagi 10 |
| 1% | bahagi 100 |
| 50% | ambil separuh |
| 25% | ambil separuh dua kali |
| 5% | separuh daripada 10% |
| 2.5% | separuh daripada 5% |
| 12.5% | satu perlapan (separuh tiga kali) |
Kemudian pilih gabungan.
Untuk 35%, gunakan 30% + 5%. Untuk 95%, gunakan 100% − 5%. Untuk 17.5%, gunakan 10% + 5% + 2.5%.
Contoh berlangkah
Cari 35% daripada RM640 tanpa kalkulator.
Langkah 1, cari 10%: 640 ÷ 10 = 64.
Langkah 2, bina 30%: 3 × 64 = 192.
Langkah 3, cari 5%: separuh daripada 64 = 32.
Langkah 4, tambah blok: 30% + 5% = 192 + 32 = 224.
Jadi 35% daripada RM640 ialah RM224.
Semakan: 35% sedikit lebih daripada satu pertiga, dan satu pertiga daripada 640 ialah kira-kira 213. Jawapan 224 sedikit lebih besar, dan itu munasabah. Semakan kedua: 10% daripada 640 ialah 64, jadi 35% mesti antara 3 dan 4 kali ganda itu, iaitu antara 192 dan 256. Jawapan kita berada dalam julat itu.
Kesilapan yang perlu diawasi
Kesilapan lazim ialah menambah nombor peratusan dan bukannya blok peratusan. Katakan anda mahu 15% daripada 240.
Jawapan yang salah: 10% daripada 240 = 24, jadi 15% = 24 + 5 = 29.
Pelajar menambah nombor 5 dan bukannya 5% daripada 240.
Pembetulannya ialah menulis nilai setiap blok.
5% daripada 240 ialah separuh daripada 24, iaitu 12. Jadi 15% = 24 + 12 = 36. Semakan pantas: 15% ialah 1.5 kali 10%, dan 1.5 × 24 = 36.
Labelkan setiap blok dengan peratusan dan nilainya. “5% → 12” lebih sukar dikelirukan berbanding nombor 5 sahaja.
Semak diri anda
Cuba tanpa kalkulator, kemudian buka setiap jawapan.
1. Cari 45% daripada 320.
Lihat jawapan
10% = 32. 40% = 4 × 32 = 128. 5% = separuh daripada 32 = 16. Jadi 45% = 128 + 16 = 144.
Semakan: 50% daripada 320 ialah 160, dan 5% ialah 16, jadi 160 − 16 = 144. ✓
2. Cari 12.5% daripada 88.
Lihat jawapan
12.5% ialah satu perlapan. 88 ÷ 2 = 44, 44 ÷ 2 = 22, 22 ÷ 2 = 11. Jadi jawapannya 11.
Semakan: 8 × 11 = 88. ✓
3. Sehelai baju berharga RM75. Ia dijual dengan diskaun 20%. Berapakah harga jualan?
Lihat jawapan
10% daripada 75 = 7.5, jadi 20% = 15. Diskaun ialah RM15. Harga jualan ialah 75 − 15 = RM60.
Semakan: membayar 80% bermaksud 0.8 × 75 = 60. ✓
Langkah seterusnya
Setelah anda boleh membina peratusan sesuatu jumlah yang diketahui, cuba masalah songsang dalam membalikkan peningkatan peratusan. Kemudian satukan semuanya dalam set latihan peratusan. Penjelajah asas peratusan menunjukkan jumlah pada setiap peringkat, dan latihan pengiraan tanpa kalkulator membantu anda melatih langkah aritmetik.
Sesetengah pelajar dapat mengikuti setiap baris contoh berlangkah tetapi masih memilih blok yang salah dalam soalan baharu. Itulah tabiat yang dicari oleh guru kami dalam tuisyen Matematik dalam talian secara satu dengan satu.