Pilih paparan yang sepadan dengan jenis data dan soalan yang ingin dijawab. Kategori sesuai dengan carta bar dan carta pai, ukuran terkumpul sesuai dengan histogram dan lengkung kekerapan longgokan, dan dua pemboleh ubah yang diukur sesuai dengan rajah serakan.
Kemahiran ini sebahagian daripada paparan data dan penaakulan longgokan. Ia mengikat histogram, kekerapan longgokan dan rajah serakan, dan membantu anda menerangkan pilihan dengan kata-kata.
Paparan manakah sesuai untuk soalan apa?
| Soalan yang ingin dijawab | Paparan yang sesuai | Sebab |
|---|---|---|
| Berapa banyak dalam setiap kategori? | Carta bar | Bar berasingan, tinggi membandingkan bilangan |
| Berapakah bahagian setiap kategori daripada satu keseluruhan? | Carta pai | Sudut menunjukkan pecahan daripada jumlah |
| Bagaimana ukuran selanjar tersebar merentas kelas tidak sama lebar? | Histogram | Luas menunjukkan kekerapan, jadi beza lebar diuruskan |
| Apakah median dan kuartil data terkumpul? | Lengkung kekerapan longgokan | Baca pada n/2, n/4, 3n/4 |
| Adakah dua pemboleh ubah terukur berkait? | Rajah serakan | Setiap titik mempunyai dua nilai |
| Bagaimana satu kuantiti berubah mengikut masa? | Graf garis | Turutan pada paksi mengufuk bermakna |
Cara membuat keputusan, langkah demi langkah
- Namakan jenis data: kategori, nombor diskret atau ukuran selanjar.
- Namakan soalan: bilangan, bahagian, serakan, median, hubungan atau perubahan.
- Padankan keduanya menggunakan jadual di atas.
- Semak skala dan label supaya gambar tidak mengelirukan.
- Wajarkan dalam satu ayat mengapa paparan itu sesuai dengan data.
Contoh berlangkah
Seorang murid mempunyai wang saku RM240 untuk sebulan. Jumlahnya: makanan RM120, pengangkutan RM60, simpanan RM40, lain-lain RM20.
(a) Paparan manakah menunjukkan bahagian setiap item? Soalan ini tentang bahagian daripada satu keseluruhan, jadi carta pai sesuai.
(b) Cari sudut bagi setiap sektor. Setiap sudut ialah jumlah ÷ 240 × 360°.
Langkah 1: makanan 120 ÷ 240 × 360 = 180°.
Langkah 2: pengangkutan 60 ÷ 240 × 360 = 90°.
Langkah 3: simpanan 40 ÷ 240 × 360 = 60°.
Langkah 4: lain-lain 20 ÷ 240 × 360 = 30°.
Langkah 5, semak: 180 + 90 + 60 + 30 = 360°.
(c) Adakah carta pai cara yang baik untuk membandingkan bajet murid ini dengan bajet rakannya sebanyak RM480? Tidak dengan sendirinya. Kedua-dua pai akan sama saiz, jadi jumlahnya tersembunyi. Carta bar yang menggunakan jumlah dalam RM akan menunjukkan perbezaan sebenar.
Kesilapan yang perlu diawasi
Kesilapan biasa ialah membiarkan sudut yang sama mewakili bilangan yang sama.
Jawapan yang salah: “Kedua-dua carta pai mempunyai sektor 90° bagi berjalan kaki, jadi bilangan murid yang berjalan kaki sama dalam kedua-dua tinjauan.”
Murid itu terlupa bahawa jumlah tinjauan berbeza. Dalam Tinjauan A, 10 daripada 40 orang murid berjalan kaki. Dalam Tinjauan B, 30 daripada 120 orang murid berjalan kaki. Kedua-duanya 90°, tetapi 10 ≠ 30.
Pembetulannya ialah membaca jumlah di sebelah setiap carta pai dan menyatakan bahawa sudut menunjukkan kadar, bukan bilangan. Penyalahgunaan lazim yang kedua ialah melukis histogram dengan tinggi sama dengan kekerapan apabila kelas tidak sama lebar, yang melebih-lebihkan kelas yang lebih lebar.
Semak kendiri
Cuba soalan ini, kemudian buka setiap jawapan.
1. Paparan manakah yang anda pilih untuk menunjukkan hubungan antara jam tidur dan markah peperiksaan bagi 30 orang murid?
Tunjuk jawapan
Rajah serakan, kerana setiap murid memberi dua nilai terukur dan anda ingin melihat sama ada keduanya berkait.
2. Dalam satu tinjauan 60 orang murid, 14 orang berbasikal ke sekolah. Berapakah sudut sektor “berbasikal” dalam carta pai?
Tunjuk jawapan
14 ÷ 60 × 360 = 14 × 6 = 84°.
3. Anda mempunyai tempoh 120 panggilan telefon yang dikumpulkan dalam kelas dan mahu median. Paparan manakah yang digunakan dan kedudukan mana yang dibaca?
Tunjuk jawapan
Lukis lengkung kekerapan longgokan. Baca mendatar pada nilai ke-60 (120 ÷ 2 = 60), kemudian turun ke paksi masa.
Ke mana selepas ini
Satukan seluruh modul dengan set latihan paparan data. Anda juga boleh menyemak semula membandingkan dua taburan untuk melihat bagaimana pilihan paparan mempengaruhi keadilan. Penjelajah asas peratusan membantu apabila menukar bilangan kepada bahagian, dan alat latihan kerja tanpa kalkulator menyokong aritmetik.
Sesetengah murid mengenali setiap carta tetapi tetap memilih yang salah semasa tertekan. Guru boleh bertanya mengapa anda memilihnya dan melaraskan rutin itu, dan itulah yang berlaku dalam tuisyen Matematik dalam talian satu dengan satu.